مجموعه فرزندان، بلوغ:

آيا براي اشباع غريزة جنسي فرزندان، خانواده‌ها بايد خود را از لحاظ پوشش ظاهري و غير شرعي و حتي فيلم آزاد بگذارند يا اينكه بايد بر همان محدوديت‌هاي شرعي كه شرع براي پوشش قائل شده را ملزم شوند
آيا رابطه‏اي بين بلوغ و رشد وجود دارد؟
براي جوانان و نوجواناني كه در محدوده تكليف هستند چگونه مسايل جنسي را بيان كنيم كه به گناه نيفتند و هوشيار شوند، لطفاً با ذكر كتابهايي در اين مورد راهنمايي فرمائيد؟
پسر نوجوان پانزده ساله‌اي است كه در مورد مسائل جنسي كه از گروه همسالان خود شنيده است سؤالاتي مي‌كند و هم چنين رفتارهاي جنسي در مورد خواهرش كه رابطه‌ي عاطفي نزديكي با او دارد نشان مي‌دهد. چگونه بايد با اين نوجوان صحبت كرد و رفتار نمود كه به انحراف كشيده نشود؟
پسرم به تازگي به سن بلوغ رسيده است. چه راهكارهايي براي مواجهه درست با اين موضوع پيشنهاد مي كنيد؟
چرا دخترها از ۹ سالگي مكلف مي شوند اما پسرها از ۱۵ سالگي؟ در پيشگاه خدا برابر و يكسان نيستند؟
من پسري ۶ ساله دارم كه به تازگي اعمال ناشايستي با كودكان ديگر انجام مي دهد لطفا راه علمي برخورد با او را براي من شرح دهيد؟
نشانه بلوغ پسر را بيان كنيد؟
نشانه بلوغ دختر را بيان كنيد؟
آيا براي اشباع غريزة جنسي فرزندان، خانواده‌ها بايد خود را از لحاظ پوشش ظاهري و غير شرعي و حتي فيلم آزاد بگذارند يا اينكه بايد بر همان محدوديت‌هاي شرعي كه شرع براي پوشش قائل شده را ملزم شوند

آيا براي اشباع غريزة جنسي فرزندان، خانواده‌ها بايد خود را از لحاظ پوشش ظاهري و غير شرعي و حتي فيلم آزاد بگذارند تا از اين راه غريزة جنسي فرزندان‌شان را كنترل كنند يا اينكه بايد بر همان محدوديت‌هاي شرعي كه شرع براي پوشش قائل شده را ملزم شوند كه در اين صورت فرزندان در جامعه با مشكل جنسي مواجه خواهند شد؟

پاسخ:

«تربيت جنسي» فرزندان يكي از مسائل مهم تربيتي است كه بايد والدين و مربيان با استفاده از اصول تربيتي و روان‌شناختي و نيز توجه جدي به آموزه‌هاي اسلامي روش صحيح و مؤثري را در پيش گيرند. پدر و مادر بايد از آغاز زندگي نوزاد، نخستين عكس‌العمل‌ها و واكنش‌هاي رفتاري خود را با آگاهي از علل رفتار و بهره‌گيري از احكام و اصول و مباني تعليم و تربيت در اسلام هماهنگ سازند و از ابتدا زمينه‌هاي خلاقيت و معنويت را در جهت روند رشد و تحول كودكان فراهم سازند.
به طور كلي در مورد تربيت جنسي سه ديدگاه عمده وجود دارد:

ديدگاه اول: منع و محروميت اين ديدگاه بر ممانعت از هر گونه بحث و آموزش در زمينة مسايل جنسي تأكيد مي‌كند و معتقد است كه بايد غريزة جنسي را در وجود خويش سركوب نمود و به هيچ‌وجه نمي‌توان كودكان و نوجوانان را در اين زمينه آزاد گذاشت يا مسائلي را به عنوان آشنايي و آموزش به آن‌ها منتقل نمود.

ديدگاه دوم: آزادي مطلقغرب و كشورهاي اروپايي در مسايل جنسي رويكرد جديدي بنا نهاده‌اند كه مي‌توان آن را آزادي جنسي ناميد.(۱)

عوامل زمينه‌ساز اين ديدگاهالف: نظريه فرويد. به نظر برخي از روان‌شناسان و در رأس آنها فرويد، مهار و كنترل غرايز به ويژه غريزة جنسي، به ايجاد افسردگي و عقده‌هاي رواني منجر مي‌شود.
طرفداران اين نظريه معتقدند كه بايد كودكان و نوجوانان را از همان دوران كودكي آزاد گذاشت تا هرگونه و به هر شيوه‌اي كه خواست به اين نياز دروني خود پاسخ دهد. بنابراين والدين و مربيان هيچ مسئوليتي در كنترل و مهار رفتارهاي جنسي كودكان نخواهند داشت(۲)
ب: نظرية اختلاط پسران و دختران در مدارس. دومين عامل زمينه‌ساز آزادي جنسي نظريه اختلاط دختران و پسران در مدارس و مؤسسات آموزش عالي است. اين نظريه به دليل حذف و ناديده گرفتن مسائل اخلاقي از يك‌سو و حذف اخلاق و ارزش از برنامه‌هاي مدرسه و خانواده از سوي ديگر باعث شد تا آموزش جنسي آن هم با برداشتي كه خود از آن دارند، رواج يابد.
آنچه به عنوان مبناي ديدگاه دوم مطرح است، آزادي جنسي و عدم نظارت و كنترل والدين بر رفتارها و روابط فرزندان در سنين مختلف مي‌باشد كه مي‌توان از آن به ولنگاري جنسي تعبير نمود.
حال با توجه به آنچه بيان شد و دانستيم كه در زمينة «تربيت جنسي» دو ديدگاه عمده وجود دارد، لازم است به اين نكته نيز اشاره كنم كه شما سؤال‌تان را به گونه‌اي تبيين نموده‌ايد كه گويا راه سومي وجود ندارد، يعني يا بايد ديدگاه اول را بپذيريم و معتقد شويم كه خانواده‌ها بايد خود را از لحاظ پوشش ظاهري و فيلم آزاد بگذارند تا از اين راه غريزة جنسي فرزندان‌شان راكنترل كنند، و يا محدوديت‌هاي شرعي را اعمال نمايند كه نتيجة آن ايجاد مشكلات جنسي در جامعه است.درحاليكه مي‌توان گفت: اعمال و اجراي نظريه اسلام در زمينة غريزة جنسي هيچ‌گاه به مشكلات جنسي منجر نمي‌شود، بلكه اگر به صورت صحيح و كامل در جامعه اجرا شود سلامت و سعادت فرد و جامعه را به همراه دارد.(۳)

ديدگاه سوم:ديدگاه اسلامتوجه داشته باشيد كه اسلام هيچ‌گاه با غريزة جنسي به طور مطلق مخالف نيست و ارضاي آن را حرام نمي‌داند تا به مشكلات جنسي منجر شود، بلكه ارضاي غريزة جنسي را به شيوة ازدواج، مجاز و مشروع مي‌داند و آنچه مورد نكوهش قرار گرفته آزادي جنسي و ارتباطات دختر و پسر بدون عقد و ازدواج است.
از تمامي آنچه بيان شد به اين نتيجه مي‌رسيم كه در باب غريزة جنسي ديدگاه سومي نيز وجود دارد كه از سويي به اصل غريزة جنسي و تربيت جنسي كودكان و نوجوانان اهتمام ورزيده و از سوي ديگر پيامدهاي منفي آزادي جنسي را گوشزد نموده و از آن بر حذر داشته است. بنابراين اسلام معتقد است كه غريزة جنسي بايد به صورت طبيعي شكوفا شود و از راه‌هاي مشروع ارضا گردد نه آنكه در اثر عوامل آسيب‌زا و محرك‌هاي محيطي به بلوغ جنسي زودرس منجر شده و فرد از لحاظ اخلاقي منحرف شود. براي آنكه از پيامد‌هاي منفي و آثار نامطلوب غريزة جنسي پيش‌گيري شود، اسلام يكسري اصول و راه‌كارهايي را براي والدين در نظر گرفته است تا با رعايت آن‌ها بتوانند به تربيت جنسي سالم فرزندان خود بپردازند.

وظايف والدين در تربيت جنسي فرزندان:۱٫ رعايت حجاب اسلامي و پرهيز از بيان جملات و كلماتي كه به نحوي باعث تحريك جنسي كودك مي‌شود. روان شناسان معتقدند كه كودكان هر آنچه را مي‌بينند يا مي‌شنوند آنرا در ذهن خود بازسازي نموده و به اجرا مي‌گذارند. بنا بر اين عوامل محيطي و نحوة رفتار والدين به شدّت در شكل‌دهي شخصيت و رفتار كودكان مؤثر است.(۴)
اگر والدين مسائل شرعي را رعايت نكنند و مشاهدة فيلم‌هاي غير مجاز و چگونگي پوشش را در خانواده به صورت افراطي آزاد بگذارند، كودكان به انحرافات اخلاقي و … عادت مي‌كنند.
۲٫ توجه والدين به اينكه تا اطمينان به خواب بودن فرزندان ندارند، از هرگونه رابطه و اقدام جنسي امتناع كنند.
۳٫ جدا كردن محل خواب و بستر فرزندان از ده سالگي(۵).
۴٫ كنترل رفتار فرزندان و اصلاح و جهت دهي آن به سوي مذهب و مسائل معنوي(۶).
۵٫ والدين بايد به منظور آشنايي و آموزش صحيح مسايل جنسي به فرزندان در دوران نوجواني و جواني كمال دقت و اهتمام را داشته باشند. زيرا اگر والدين و يا مربيان مسائل جنسي را به صورت صحيح و سالم به نوجوانان آموزش ندهند و پيامدهاي منفي انحرافات جنسي را تبيين نكنند، نوجوانان از راه‌هاي ديگر و منابع غيرمطمئن اينگونه مسائل را فرا گرفته و بكار مي‌بندند. والدين بايد تغييرات و تحولات جسمي ‌ـ ‌رواني دوران بلوغ را براي فرزندان تبيين نمايند و در زمينة حالات رواني و قاعدگي و احتلام كه شاخص‌ترين مسايل جنسي در دوران بلوغ است، اطلاعاتي در اختيار فرزندان قرار دهند، از سوي ديگر آن‌ها را نسبت به وظايف شرعي و بهداشتي، پرهيز از تحريك غريزة جنسي و حفظ عفت و تقوا، كنترل نگاه و ارتباط با جنس مخالف آگاه نمايند. بنابراين والدين رسالت بسيار سنگيني را در قبال تربيت جنسي فرزندان بر عهده دارند.

 

پاورقی:

  1. . درويزه، ابوالفضل، ايدز و ريشه‌يابي بحرانهاي اخلاقي در غرب، انتشارات دانشگاه گيلان، ۱۳۷۵، ص۹۴-۸۳
    ۲٫ . براي آشنايي با نظرية فرويد مراجعه شود به: شجاع شفتي، سعيد، اصول روان‌كاوي باليني، ققنوس، ۱۳۷۷، ص۳۲-۲۹٫
    ۳٫  . طالبان، محمد رضا، دينداري و بزهكاري، انتشارات هنر و ارتباطات، چاپ اول، ۱۳۸۰، فصل چهارم و پنچم.
    ۴٫  . احمدي، علي اصغر، روان شناسي شخصيت از ديدگاه اسلامي، انتشارات امير كبير، چاپ سوم، ۱۳۷۴، صص ۷۹ ـ۳۴
    ۵٫  . در روايتي آمده است: «فرّقوا بين اولادكم في‌المضاجع اذا بلغوا عشراً. وقتي فرزندان شما ده ساله شدند، بستر خواب آنها را از يكديگر جدا كنيد.» مجلسي، محمد باقر، بحار الانوار، ج ۸۸، ص ۱۳۳٫
    ۶٫  . موسوي، سيد مجتبي، تربيت مذهبي كودك، انتشارات ميثم تمّار، چاپ سوم، ۱۳۷۸، تمام فصول مطالعه شود.

 

آيا رابطه‏اي بين بلوغ و رشد وجود دارد؟

 

آيا رابطه‏اي بين بلوغ و رشد وجود دارد؟

پاسخ:

بين رشد و بلوغ، هيچ تلازمى نيست؛ ولى معمولاً در پسران  رشد فكرى و بلوغ با هم حاصل مى‏شود و در دختران با رسيدن به سن بلوغ، اين رشد پيدا نمى‏شود. به هر حال چنين نيست كه هر بالغى رشيد باشد و يا هر رشيدى بالغ باشد؛ از اين رو اگر كسى به حد رشد فكرى رسيده، ولى از نظر شرعى نابالغ است، تكليفى ندارد.V}.

براي جوانان و نوجواناني كه در محدوده تكليف هستند چگونه مسايل جنسي را بيان كنيم كه به گناه نيفتند و هوشيار شوند، لطفاً با ذكر كتابهايي در اين مورد راهنمايي فرمائيد؟

براي جوانان و نوجواناني كه در محدوده تكليف هستند چگونه مسايل جنسي را بيان كنيم كه به گناه نيفتند و هوشيار شوند، لطفاً با ذكر كتابهايي در اين مورد راهنمايي فرمائيد؟

پاسخ:

غريزة جنسي يكي از غرايز نيرومند،‌ حساس و زندگي ساز انسان است و در حيات رواني و جسماني او تاثيرات به‌سزايي دارد. برخي از رفتارها و برخي بيماريهاي جسماني و رواني نيز از اين غريزه مايه مي گيرد. از همين رو، اگر عاقلانه و به طور صحيح پرورش يابد زندگي قرين خوشي و آسايش مي گردد و اگر در طريق افراط و تفريط واقع شود، ممكن است صدها ضايعة جسماني و رواني به دنبال بياورد «مرحلة‌ نوجواني و جواني مهمترين و حساس ترين دورة‌ زندگي انسان است كه با بلوغ و دورة‌ شكوفايي همراه است و نوجوان و جوان با بحرانهاي زيادي روبرو است.» لذا امر تربيت، هدايت و تعديل غريزة جنسي نوجوانان و جوانان امري بس خطير و حساسي است، كه ظرافت هاي خاصي را مي طلبد و بايد با علم و درايت كافي صورت پذيرد.

دورة نوجواني:اين مرحله كه با بيداري غريزة‌ جنسي و بلوغ همراه است، از حدود ۱۱ تا ۱۲ سالگي آغاز مي شود. اساس بلوغ، فعال شدن غده هاي جنسي است كه در اثر اين فعاليت، دگرگوني ويژه اي در نوجوان پديد مي آيد، و با يك سري علائم و تظاهرات جسماني و رواني توام است. نوجوان به علت اين انقلاب عظيم جسمي گاهي دچار تنش غريزه شده و تجليات و تمايلات جنسي در وجودش اوج مي گيرد. اين حساسيت شديد از حدود ۱۵ سالگي آغاز و تا ۱۹ سالگي ادامه مي يابد.
نوجوانان غالباً با والدين و مربيان در رابطه با مسايل جنسي ارتباط مناسبي ندارند و نمي توانند سوالات خويش را با آنان بي پرده ميان بگذارند، در نتيجه يا مشكلات خود را در دل نگه مي دارند يا از دوستان و معاشران خود سوال مي كنند. بايد بدانيم كه رفتار جنسي و احساس نياز و تمايلات جنسي، فقط منحصر به بيداري اين غريزه نيست، بلكه رفتار جنسي در انسان ها تحت تاثير دو عامل هورمون ها و تجربه و يادگيري است.(۱)

آغاز بيان مسائل جنسي:هنگامي كه احساس كرديد، غريزة جنسي نوجوان تا حدي بيدار گشته و در معرض انقلاب و دگرگوني است، مي توانيد به مناسبت هايي رشتة سخن را در دست گرفته و به زبان ساده و اما در عين حال سربسته، به بيان مسائل جنسي، بپردازيد. به عنوان مثال به او بگوييد: مي دانم كه اكنون به جايي رسيده اي كه شايد افكار گوناگوني در مغزت ايجاد مي شود، گاهي حالت تحريك به تو دست مي دهد و ميل داري شخص ديگري را لمس نمايي و… اينها هيچ مانعي ندارد و مقدمه اي براي كامل شدن توست، اما شرايط زندگي و تحصيلات تو اكنون اجازة ازدواج نمي دهد، مواظب باش به دام فساد نيفتي.(۲)
به منظور اجتناب از برخورد غير منتظره، علامت هاي بلوغ و احتلام هاي شبانه و وجوب غسل را بر او تشريح كنيد و به او بگوييد كه اين گونه رؤياها و احتلام ها طبيعي است، و هيچ وقت نبايد احساس گناه كند. اولياء و مربيان بايد عواقب و خطرات انحرافات جنسي را براي نوجوانان خود توضيح دهند. بايد بدانيم كه بسياري از نوجوانان در اثر معاشرت با دوستان ناباب و آلوده، استمنا را تجربه كرده اند، و يا در آستانة ابتلا به آن هستند، ولي در عين حال فراموش نكنيد كه بايد به آنها حسن ظن داشت و با سعه صدر با آنها رفتار كرد. برخي از آنها به غلط مي انديشند كه بر اساس يك نياز جسمي و جنسي و ناخودآگاه به اين كار دست مي زنند، در حالي كه در بررسي هاي پزشكي و روان شناسي نشان داده است كه نه تنها خودداري از ارضاء تمايلات جنسي تا دورة‌ روابط زناشويي و ازدواج، مطلقاً ضرري ندارد، بلكه سبب كامل تر شدن رشد جسمي و رواني شخص مي گردد.(۳)
بايد به نوجوان و جوان تفهيم كنيم كه عفيف و خويشتن دار باشد و بداند كه حفظ و صيانت غريزة جنسي از سرمايه ها و امانت هاي الهي است و ارضاء آن به گونه اي مشروع از اهم واجبات است. او بايد وظايف جنسي دوران بلوغ و پس از آن را بداند، از فيزيولوژي جنسي و اخلاق جنسي به صورت معقول سردرآورد و به تعديل غريزه بپردازد.(۴)
نكته: در كلاس ها بهتر است استاد از فرد ديگر بخواهد يك روز به آن كلاس بيايد و اين مسايل را مطرح سازد. همچنين مي توان به آنها كتاب معرفي كرد تا خود مطالعه كنند.

ضرورت هاي اوليه در تربيت جنسي:۱٫ شناخت نوجوانان و جوانان از نظر ابعاد زيستي، جسماني، غريزي، اخلاقي، عاطفي و غيره.
۲٫ شناخت مسائل و مشكلات و رفتار آنان.
۳٫ توجه به نوع فرهنگ و شرايط اقليمي و جغرافيايي آنها.
۴٫ تماس و ارتباط نزديك با آنها، جهت برقراري زمينة انس و تفاهم براي امكان پذير بودن تربيت.
۵٫ اعلام محبت و دوستي مكرر به آنها، تا باور كنند كه محبوب ما هستند.
۶٫ برنامه ريزي براي تربيت آنها بر اساس تدريج و مرحله اي بودن و در نظر گرفتن اين كه هر مرحله اي اقتضائاتي دارد.
۷٫ توجه به شخصيت نوجوان و جوان و رعايت احترام آنها بر اساس اصل كرامت ذاتي انسان.
۸٫ داشتن باور كافي به اين امر كه نوجوان و جوان قابل هدايت است و شور و شر امروزي او نبايد ما را مايوس سازد.
۹٫ داشتن اعتدال و در نظر گرفتن مصحلت، و انعطاف پذير و شكيبا بودن در برابر آنها.(۵)
نكته: اگر به عنوان يك مربي انجام وظيفه مي كنيد، حتماً اين نكته را در نظر قرار دهيد، كه رده هاي سني و شرايط فرهنگ هاي مختلف، بيان هاي متفاوتي را مي طلبد، به اين باره يك نوجوان سوم راهنمايي يا جوان سوم دبيرستاني تفاوت بسيار دارد، پس در تعليم و تربيت به عنصر آگاهي به زمان، موقعيت شناسي و محيط شناسي، تحولات جامعه و… توجه داشته باشيم. امام علي ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: «ينبغي لمن عَرَفَ الزمان ان لا يأمن الصُّروفَ و الغِيْرَ، كسي كه عارف به مقتضيات زمان است و از دگرگوني هاي پيگير و مستمرش آگاهي دارد، شايسته است هرگز خويشتن را از تحولات و تغييرات اجتناب ناپذيرش در امان ندارد.»(۶) اگر بتوانيد مسائل جنسي را در محيط آموزشگاهي و با تفكيك رده هاي سني، البته با سنجيدن تمام شرايط بازگو كنيد، بهتر و شايد لازم و ضروري است.

روش ها:نوجوان و جوان را با مدارا و مماشات، موعظه ها و نطق هاي اخلاقي و با انگشت نهادن بر نقاط فطري و وجداني او.. كه در اين سن بيدار است با خود همراه كنيد، بكوشيد از تعريض و كنايه و داستان سرايي، به كار گيري امثال و حكم، بازگويي عبرتها، ترساندن به جا، دادن جايزه،‌ قهر كوتاه مدت روش تساهل و تسامح استفاده كنيد. توجه داشته باشيد هرگز آنها را مايوس نسازيد، بلكه هميشه روح اميد را بر كالبد وجودشان بدميد.(۷) بايد توجه داشت كه در برخورد با نوجوانان و جوانان نبايد آنها را پيوسته سرزنش و ملامت كرد، ‌چرا كه لجاجت و عصيان آنها را بر مي انگيزاند. امير مومنان علي ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: «زياده روي در ملامت و توبيخ، آتش لجاجت را شعله ور مي سازد.»(۸) برنامه هاي تبليغي و تربيتي بايد به گونه اي باشد كه كرامت و عزت نفس، اراده و اعتماد به نفس و ايمان و معنويت آنها را تقويت كند،‌ محرك هاي ناهنجار جنسي محيط اطراف را حذف و به آنها توصيه كنيد در اوقات فراغت خود به تفريحات سالم و ورزش براي تقويت جسم بپردازيد.
خيلي لازم و ضروري است كه در برنامه هاي تفريحي و ورزشي آنها شخصاً شركت كرده و در لابه لاي آن برنامه ها، و در مواقع و فرصت هاي مناسب به بيان مسائل مورد نياز بپردازيد.

 

پاورقی:

  1. اميني، ابراهيم، تربيت،‌ قم، بوستان كتاب، ۱۳۸۱، ص ۲۷۳ـ ۲۶۵٫
    ۲٫ كوچتكف و لاپيك، روانشناسي و تربيت جنسي كودكان و نوجوانان، ترجمة محمد تقي زاده، تهران، بنياد، چاپ دوازدهم، ۱۳۶۹، ص ۲۱۲٫
    ۳٫ قائمي، علي،‌ دنياي بلوغ، تهران، اسپيد، ۱۳۸۰، ص ۲۵۲٫
    ۴٫ قائمي، علي، دنياي نوجواني، تهران، سازمان ملي جوانان، ۱۳۷۸، ص ۲۳۹، دنياي بلوغ، همان، ص ۱۲۶٫
    ۵٫ فهرست غررالحكم، ص ۱۴۸٫
    ۶٫ دنياي بلوغ، همان، ص ۱۳۱، دنياي نوجواني، همان، ص ۲۳۱٫
    ۷٫ غررالحكم، ص ۷۰٫
    ۸٫ دنياي نوجوان، همان، ص ۲۳۱
پسر نوجوان پانزده ساله‌اي است كه در مورد مسائل جنسي كه از گروه همسالان خود شنيده است سؤالاتي مي‌كند و هم چنين رفتارهاي جنسي در مورد خواهرش كه رابطه‌ي عاطفي نزديكي با او دارد نشان مي‌دهد. چگونه بايد با اين نوجوان صحبت كرد و رفتار نمود كه به انحراف كشيده نشود؟

پسر نوجوان پانزده ساله‌اي است كه در مورد مسائل جنسي كه از گروه همسالان خود شنيده است سؤالاتي مي‌كند و هم چنين رفتارهاي جنسي در مورد خواهرش كه رابطه‌ي عاطفي نزديكي با او دارد نشان مي‌دهد. چگونه بايد با اين نوجوان صحبت كرد و رفتار نمود كه به انحراف كشيده نشود؟

پاسخ:

اين سوال به دو موضوع اشاره دارد: ۱٫ آموزش امور جنسي ۲٫ نحوة ارتباط با جنس مخالف.

الف ـ آموزش امور جنسي: چه شخص نوجوان و جوان سؤال كند چه نكند وقتي مطالب ارائه شده مربوط به امور جنسي باشد به آن آموزش امور جنسي گفته مي‌شود. به هر حال مخاطب شما گاه از صفات ثانويه جنسي برخوردار گرديده است كه در اين صورت يك بخش از اطلاعات را خود تجربه كرده است. و تنها بخش محدودي همچون احتلام، چگونگي بروز آن، تكليف شرعي او و تكليف بهداشتي او نقش او در بروز و عدم بروز احتلام بايد آموزش داده شود. آن هم به صورت غير مستقيم يعني كتابي را كه براي اين سنين تهيه شده به او معرفي مي كنيد و يا به كسي مي گوييد طي چند صفحه ( نه خودتان به عنوان پدر يا مادر) به اين مطالب بپردازد و اين ميزان از اطلاعات را در اختيار او بگذاريد و حتي در اختيار گذاردن رساله‌ي نوجوانان كفايت مي‌كند. بايد توجه داشته باشيد كه در اختيار گذاردن اطلاعاتي بيش از اين غلط و موجب گمراه شدن وي مي‌گردد. و اگر او دنبال كرد مقداري از آن را به صورتي كه او را بدون پاسخ نكرده باشد در اختيارش مي‌گذاريد و به او مي‌گوييد بيشتر از اين دانستن سودي برايت ندارد و موجب گمراهي مي‌گردد و كنجاوي در برخي موارد خطرناك است و انسان را با خطرات اخلاقي مواجه مي‌نمايد البته بيشتر اوقات اين سؤالات جنبه‌ي كنجكاوي ندارد و به انگيزه‌ي يك نوع لذت‌طلبي دنبال مي‌شود توصيه اكيد آن است كه هرگز اطلاعات از جنس مخالف در اختيار او نگذاريد مگر تا به آن ميزان كه در انجام امور شرعي بدان نياز دارد و در رساله‌هاي عمليه آمده است و يا خودش مي‌تواند مطالعه كند. هيچ‌گاه توضيح فيزيولوژي جنسي را براي نوجوان ارائه ندهيد مگر در حيطه‌اي كه در آينده به حسب رشته‌ي تحصيلي خواهند خواند. در اينجا به چند توصيه توجه كنيد:
۱ ـ اطلاعات در اختيار گذارده شده بايد صحيح باشد ولي به انتها لازم نيست برسد، مقدار ضرورت (در حد تكاليف شرعي) اكتفا شود.
۲ ـ اطلاعات دادن نبايد حساسيت برانگيز باشدو او را تحريك و جوينده و حريص سازد بلكه به صورت عادي و طبيعي بايد برخورد شود.
۳ ـ بعد از اطلاع دادن نبايد به تجربه و دست ورزي و بازجويي و … پرداخته شود. (البته شما نبايد حساسيت نشان دهيد و مراقبت از دور و خيلي خفيف لازم است.)
۴ ـ با ارتباط صميمانه با وي و به شكل غير مستقيم اطلاعاتي را كه از طريق دوستان مي رسد كنترل كنيد ولي اصرار بر اين‌كه چه گفته‌اند و چه شنيده‌اي نداشته باشيد.
۵ ـ هيچ‌گاه ارتباط صميمي خود را قطع نكنيد چه از طريق اين ارتباط مي توانيد جلوي پنهان‌كاري احتمالي را گرفته و بعضي از خواسته‌هاي او و نياز و اطلاعات پنهاني را به دست آورده براي آن‌ها چاره‌انديشي نماييد. مجدداً تاكيد مي‌كنيم كه از حساسيت بي مورد و بي‌جا سخت پرهيز كنيد و به او اطمينان داشته باشيد و سعي در برقراري ارتباط صميمانه و دوستانه با او داشته باشيد مانند گردش رفتن و بازي كردن و …. تا در پرتو اين فعاليت‌ها اعتماد او را جلب نماييد.

ب ـ رفتار با جنس مخالف: در رفتار با جنس مخالف تفاوتي بين محارم و غير محارم نيست حريم لازم بايد حفظ شود. اما شكل ارتباط همان حريم قائل شدن و تكريم نمودن است يعني بايد با ديده‌ي حرمت به جنس مخالف نگاه كند و از ايجاد صميمت بي‌پرده، شوخي‌هاي فيزيكي، نوازش‌هاي مستقيم و …. خودداري گردد ، چه بعد از بروز غريزه‌ي شهوت گاه ناخواسته احساس لذت دست مي‌دهد كه اگر اين احساس بروز كند آغاز انحراف است. لذا رسماً از ارتباط جسماني و فيزيكي ممانعت به عمل آوريد منتهي نه به بياني كه با تحريص، ضرب و شتم و تهديد و يا ايجاد شك و ترديد همراه باشد بلكه با بياني كه نشان‌گر حرمت نهادن و احترام قائل شدن به طرفين است.

منبع:نرم افزار پاسخ

 

پسرم به تازگي به سن بلوغ رسيده است. چه راهكارهايي براي مواجهه درست با اين موضوع پيشنهاد مي كنيد؟

پسرم به تازگي به سن بلوغ رسيده است. چه راهكارهايي براي مواجهه درست با اين موضوع پيشنهاد مي كنيد؟

پاسخ:

غريزه جنسي يكي از غرايز نيرومند، حساس و زندگي ساز انسان است و در حيات رواني و جسماني او تاثيرات بسزايي دارد. برخي از رفتارها و برخي بيماريهاي جسماني و رواني نيز از اين غريزه مايه مي گيرد. از همين رو، اگر عاقلانه و به طور صحيح پرورش يابد زندگي، قرين خوشي و آسايش مي گردد و اگر در طريق افراط و تفريط واقع شود، ممكن است صدها ضايعه جسماني و رواني به دنبال بياورد. «مرحله نوجواني و جواني مهمترين و حساس ترين دوره زندگي انسان است كه با بلوغ و دوره شكوفايي همراه است و نوجوان و جوان با بحرانهاي زيادي روبرو است. » لذا تربيت، هدايت و تعديل غريزه جنسي نوجوانان و جوانان امري بس خطير و حساس است، كه ظرافت هاي خاصي را مي طلبد و بايد با علم و درايت كافي صورت پذيرد.

دوره نوجوانياين مرحله كه با بيداري غريزه جنسي و بلوغ همراه است، از حدود ۱۱ تا ۱۲ سالگي آغاز مي شود. اساس بلوغ، فعال شدن غده هاي جنسي است كه در اثر اين فعاليت، دگرگوني ويژه اي در نوجوان پديد مي آيد، و با يك سري علائم و تظاهرات جسماني و رواني توأم است. نوجوان به علت اين انقلاب عظيم جسمي گاهي دچار تنش غريزه شده و تجليات و تمايلات جنسي در وجودش اوج مي گيرد. اين حساسيت شديد از حدود ۱۵ سالگي آغاز و تا ۱۹ سالگي ادامه مي يابد.
نوجوانان غالباً با والدين و مربيان رابطه مناسبي ندارند و نمي توانند سوالات خويش را با آنان بي پرده در ميان بگذارند، در نتيجه يا مشكلات خود را در دل نگه مي دارند يا از دوستان و معاشران خود سوال مي كنند. بايد بدانيم كه رفتار جنسي و احساس نياز و تمايلات جنسي، فقط منحصر به بيداري اين غريزه نيست، بلكه رفتار جنسي در انسان ها تحت تاثير دو عامل هورمون ها و تجربه و يادگيري است.(۱)

آغاز بيان مسائل جنسيهنگامي كه غريزه جنسي نوجوان تا حدي بيدار گشته و در معرض انقلاب و دگرگوني است، مي توان به مناسبت هايي رشته سخن را در دست گرفته و به زبان ساده و اما در عين حال در لفافه و سربسته، به بيان مسائل جنسيپرداخت. به عنوان مثال مي توان گفت: مي دانم كه اكنون به جايي رسيده اي كه شايد افكار گوناگوني در مغزت ايجاد مي شود، گاهي حالت تحريك به تو دست مي دهد. اينها هيچ مانعي ندارد و مقدمه اي براي كامل شدن توست، اما شرايط زندگي و تحصيلات تو اكنون اجازه ازدواج نمي دهد، مواظب باش به دام فساد نيفتي.(۲)
به منظور اجتناب از برخورد غير منتظره، علامت هاي بلوغ و احتلام هاي شبانه و وجوب غسل را مي توان براي او تشريح كرد و به او گفت كه اين گونه رؤياها و احتلام ها طبيعي است، و هيچ وقت نبايد احساس گناه كند. اولياء و مربيان بايد عواقب و خطرات انحرافات جنسي را براي نوجوانان خود توضيح دهند. بايد بدانيم كه برخي از نوجوانان در اثر معاشرت با دوستان ناباب و آلوده، استمنا را تجربه كرده اند، و يا در آستانه ابتلا به آن هستند، ولي در عين حال فراموش نكنيم كه بايد به آنها حسن ظن داشت و با سعه صدر با آنها رفتار كرد. برخي از آنها به غلط مي انديشند كه بر اساس يك نياز جسمي و جنسي و ناخودآگاه به اين كار دست مي زنند، در حالي كه در بررسي هاي پزشكي و روان شناسي نشان داده شده است كه نه تنها خودداري از ارضاء تمايلات جنسي تا دوره روابط زناشويي و ازدواج، مطلقاً ضرري ندارد، بلكه سبب كامل تر شدن رشد جسمي و رواني شخص مي گردد.(۳)
بايد به نوجوان و جوان تفهيم كنيم كه عفيف و خويشتن دار باشد و بداند كه حفظ و صيانت غريزه جنسي از سرمايه ها و امانت هاي الهي است و ارضاء آن به گونه اي مشروع از اهم واجبات است. او بايد وظايف جنسي دوران بلوغ و پس از آن را بداند، از فيزيولوژي جنسي و اخلاق جنسي به صورت معقول سردرآورد و به تعديل غريزه بپردازد.(۴)
نكته: در كلاس ها بهتر است استاد از فرد ديگر بخواهد يك روز به آن كلاس بيايد و اين مسايل را مطرح سازد. همچنين مي توان به آنها كتاب معرفي كرد تا خود مطالعه كند.

ضرورت هاي اوليه در تربيت جنسي۱٫ شناخت نوجوانان و جوانان از نظر ابعاد زيستي، جسماني، غريزي، اخلاقي، عاطفي و غيره.
۲٫ شناخت مسائل و مشكلات و رفتار آنان.
۳٫ توجه به نوع فرهنگ و شرايط اقليمي و جغرافيايي آنها.
۴٫ تماس و ارتباط نزديك با آنها، جهت برقراري زمينه انس و تفاهم براي امكان پذير بودن تربيت.
۵٫ اعلام محبت و دوستي مكرر به آنها، تا باور كنند كه محبوب ما هستند.
۶٫ برنامه ريزي براي تربيت آنها بر اساس تدريج و مرحله اي بودن و در نظر گرفتن اين كه هر مرحله اقتضائاتي دارد.
۷٫ توجه به شخصيت نوجوان و جوان و رعايت احترام آنها بر اساس اصل كرامت ذاتي انسان.
۸٫ داشتن باور كافي به اين امر كه نوجوان و جوان قابل هدايت است و شور و شر امروزي او نبايد ما را مأيوس سازد.
۹٫ داشتن اعتدال و در نظر گرفتن مصلحت، و انعطاف پذير و شكيبا بودن در برابر آنها.(۵)
نكته: رده هاي سني و شرايط فرهنگ هاي مختلف، بيان هاي متفاوتي را مي طلبد، بنابراين يك نوجوان سوم راهنمايي با جوان سوم دبيرستاني تفاوت بسيار دارد، پس در تعليم و تربيت به عناصر “آگاهي به زمان”، “موقعيت شناسي” ، “محيط شناسي”، تحولات جامعه و… توجه داشته باشيم. امام علي ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: «ينبغي لمن عَرَفَ الزمان ان لا يأمن الصُّروفَ و الغِيْرَ، كسي كه عارف به مقتضيات زمان است و از دگرگوني هاي پيگير و مستمرش آگاهي دارد، شايسته است هرگز خويشتن را از تحولات و تغييرات اجتناب ناپذيرش در امان ندارد».(۶) اگر مسائل جنسي در محيط آموزشگاهي و با تفكيك رده هاي سني، البته با سنجيدن تمام شرايط بازگو شود، بهتر و شايد لازم و ضروري است.

روش هانوجوان و جوان را مي توان با مدارا و مماشات، موعظه و با انگشت نهادن بر نقاط فطري و وجداني او… كه در اين سن بيدار است با خود همراه كرد.استفاده از تعريض، كنايه و داستان سرايي، به كار گيري امثال و حكم، بازگويي عبرتها، تخويف، دادن جايزه، قهر كوتاه مدّت و روش تساهل و تسامح بسيار مفيد و كارآمد است. بايد توجه داشت هرگز آنها را مأيوس نساخته، بلكه بايد هميشه روح اميد را بر كالبد وجودشان دميد.(۷) در برخورد با نوجوانان و جوانان نبايد آنها را پيوسته سرزنش و ملامت كرد، چرا كه لجاجت و عصيان آنها را بر مي انگيزاند. امير مومنان علي ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: «زياده روي در ملامت و توبيخ، آتش لجاجت را شعله ور مي سازد».(۸) برنامه هاي تبليغي و تربيتي بايد به گونه اي باشد كه كرامت و عزت نفس، اراده و اعتماد به نفس و ايمان و معنويت آنها را تقويت كند، محرك هاي ناهنجار جنسي محيط اطراف را حذف و به آنها توصيه كرد در اوقات فراغت خود به تفريحات سالم و ورزش براي تقويت جسم بپردازند.
۱٫ مسايل جنسي بايد به صورت غير مستقيم براي نوجوان بيان شود، به عنوان مثال كتابي را كه براي اين سنين تهيه شده براي او معرفي كرد. بايد توجه داشت كه در اختيار گذاردن اطلاعات بيش از حد نياز نوجوان غلط است و موجب گمراه شدن او مي شود.
۲٫ اگر نوجوان مسايل جنسي را از طريق افراد مطمئن دريافت نكند، قطعاً براي پيدا كردن جواب سئوالات خود راه ديگري را انتخاب مي كند، تجربه نشان مي دهد بسياري از اين راهها به ناكجا آباد ختم مي شود. بنابراين بهتر است در فضاي صميمي اين اطلاعات از طريق افراد دلسوز و متعهد در اختيار او قرار بگيرد.
۳٫ بيان مسايل جنسي نبايد حساسيت برانگيز باشد و نوجوان را تحريك و جوينده و حريص سازد بلكه بايد به صورت عادي و طبيعي با اين موضوع برخورد كرد.
۴٫ خيلي لازم و ضروري است كه در برنامه هاي تفريحي و ورزشي آنها شخصاً شركت كرده و در لابه لاي آن برنامه ها، و در مواقع و فرصت هاي مناسب به بيان مسائل مورد نياز بپردازيد.

 

پاورقی:

  1. اميني، ابراهيم، تربيت، قم، بوستان کتاب، ۱۳۸۱ش، ص۲۷۳ـ ۲۶۵٫
    ۲٫ کوچتکف و لاپيک، روانشناسي و تربيت جنسي کودکان و نوجوانان، ترجمه تقي زاده، محمد، تهران، بنياد، چاپ دوازدهم، ۱۳۶۹ش، ص۲۱۲٫
    ۳٫ قائمي، علي، دنياي بلوغ، تهران، اسپيد، ۱۳۸۰ش، ص۲۵۲٫
    ۴٫ قائمي، علي، دنياي نوجواني، تهران، سازمان ملي جوانان، ۱۳۷۸ش، ص۲۳۹٫ دنياي بلوغ، همان، ص۱۲۶٫
    ۵٫ فهرست غررالحکم، ص۱۴۸٫
    ۶٫ دنياي بلوغ، همان، ص۱۳۱٫ دنياي نوجواني، همان، ص۲۳۱٫
چرا دخترها از ۹ سالگي مكلف مي شوند اما پسرها از ۱۵ سالگي؟ در پيشگاه خدا برابر و يكسان نيستند؟

چرا دخترها از ۹ سالگي مكلف مي شوند اما پسرها از ۱۵ سالگي؟ در پيشگاه خدا برابر و يكسان نيستند؟

پاسخ:

بدون شك همه تكاليف شرعى منوط به قدرت مكلفند و قدرت اقسامى دارد؛ از جمله قدرت عقلى و جسمى. نتيجه تحقيقات كارشناسان نشان مى‏دهد كه بلوغ عقلى و حتى جسمى در دختران خيلى زودتر از پسران است (هر چند ضعف هايى هم ممكن است داشته باشد) و همين بلوغ عقلى قدرت تكليف پذيرى را در او بسيار پيش از پسران تقويت مى‏كند و خداوند نيز با توجه به همين خصوصيت او را زودتر مكلف نموده است. ضمنا با توجه به نكته فوق روشن مى‏شود كه اگر مثلا كسى بر اثر ناتوانى جسمى قادر به انجام تكليفى؛ مانند روزه گرفتن نباشد آن تكليف از او ساقط است و براى آن راه حل‏هايى در شريعت مقدس اسلامى پيش بينى شده است. در عين حال برخى از مجتهدين شرط بلوغ دختران را بيش از ۹ سال مى‏دانند.

مستند نظر كسانى كه نه سال را سن تكليف دختر مى‏دانند روايات است نه اجماع، مانند اين روايت: [امام صادق(ع) فرمود: دختر زمانى كه به نُه سال رسيد… حد بر او جارى مى‏شود] ، (وسائل الشيعه، ج ۱، ص ۴۳).

هم‏چنين مستند كسانى كه ۱۳ سال و يا حيض شدن را مبدأ تكليف مى‏دانند روايت است مانند اين روايت: [امام صادق(ع) فرمود:… اگر دختر به ۱۳ سال رسيد و يا قبل از آن حيض شد نماز بر او واجب و تكليف بر عهده او مى‏آيد] ، (وسائل الشيعه، ج ۱، ص ۴۵).

اولا؛ بلوغ و تكليف دختران پيش از آن كه مسائله اي تشريعي و اعتباري باشد حقيقتي تكويني و فيزيولوژيك است . به عبارت ديگر ساختار وجودي دختران بگونه اي است كه پيش از پسران به مراحلي از رشد و كمال جسمي (فيزيولوژيك ) و روحي و رواني (پسيكولوژيك ) مي رسند.

از طرف ديگر احكام شرعي همه متناسب با توانايي ها و قابليتهاي انسان وضع گرديده است . و چون از نظر جسمي و عقلي دختران رشد سريعتري دارند قابليت تكليف پذيري نيز در آنان زودتر پديد مي ايد و از همين رو تكاليف شرعي بر آنان مقرر مي گردد. شاهد مطلب آن است كه اين مسئله فقط در بعد تكاليف نيست بلكه اسلام شخصيت و هويت نويني براي دختران قايل مي شود كه در پسران ديررستر است . مثلا دختري كه ۹ سال او تمام است از نظر احكام ديني شهادتش مسموع است پشت سر او مي توان نماز خواند – براساس فتوا به جواز اقتداي زن به زن – استقلال اقتصادي و حق تصرف در مال خود را دارا است و … در حالي كه اين امور در پسران چند سال متاخر تر است . بنابر اين بايد دختران بدانند كه هر چند از نظر سني كوچكتر از پسران مي باشند ولي از نظر شخصيت بزرگتراند.

ثانيا؛ مسأله سن بلوغ دختر و پسر مربوط به فروع دين و انجام و ترک واجبات و محرمات است که از آن به بلوغ شرعي تعبير مي شود و آنچه که در اصول دين و پذيرفتن اصل شريعت و دين مطرح است بلوغ عقلي است – يعني شخص به سني برسد که قدرت تشخيص خوب و بد – و حق و باطل را داشته باشد گاهي اين مرحله از رشد در دختران و پسران قبل از سن بلوغ شرعي است و گاهي سال ها بعد از بلوغ شرعي.

به همين دليل برخي از علماء قائلند بچه بعد از رسيدن به بلوغ شرعي از نظر رفتار مسلمين با او (ارث و کفن و دفن در قبرستان مسلمانان و امثال آن…) ملحق به اسلام است تعيين سن بلوغ و علايم آن از مسايل عمده اي است که در عرصه فقه و حقوق معرکه آراء قرار گرفته است و مورد اتفاق علما نيست و لذا برخي ده سالگي و برخي هم سيزده سالگي را سن بلوغ دختران دانسته اند. کارشناسان نيز آن را قابل بررسي مي دانند و يا دست کم در هر شرايطي به صورت يک قانون کلي آن را نمي پذيرند. ريشه يابي اين موضوع بحثي بسيار مفصلي را مي طلبد ولي در اين مقام به حقيقت بلوغ، علايم و نشانه هاي آن، عوامل مؤثر در بلوغ شرعي اشاره کنيم:

  1. حقيقت بلوغ و عوامل مؤثر در آن

بلوغ عبارتست از رسيدن به حدي از رشد جسمي و جنسي که در آن حد از رشد، آمادگي و استعداد توليد مثل در دختر و پسر پيدا مي شود. روانشناسان نيز در اين زمينه گفته اند: [ نقطه زماني پيدايش غريزه جنسي را در کودک، شروع بلوغ مي گويند. اين دوره منشاء تغييرات زيادي در وجود شخص است.](ويليام النسون وايت، روانشناسي بلوغ، ترجمه فضل الله و …، تهران، انتشارات حسام) بنابراين، بلوغ يک امر تکويني در انسانها، اعم از دختر و پسر، است.

صاحب جواهر نيز در اين زمينه مي فرمايد: [ بلوغ، مانند عبادات، امري شرعي نيست بلکه پديده اي طبيعي است که بايد از راه لغت و عرف آن را شناخت.](جواهر الکلام/ج۲۶ ص۵) سپس اگر بلوغ امري تکويني و طبيعي است و نه تعبدي نمي توانيم يک ضابطه کلي براي سن بلوغ تعيين کنيم که مثلا اگر دختر نه ساله شد بالغ است، در همه جا و در همه شرايط و در هر حال. حتي آنهايي که مي گويند سيزده سال سن بلوغ دختر است نيز مقبول نيست، زيرا چه بسا در مناطق گرمسيري مانند عربستان دختري در نه سالگي رشد جسمي بيابد به هر صورت چون بلوغ امري تکويني است،‌ شرايط منطقه اي، شرايط آب و هوا و نوع تغذيه در سرعت رشد جسمي و جنسي يا کندي آن تأثير مي گذارد.

در اين باره يکي از صاحب نظران مي نويسد: [ نژاد،‌ تغذيه و عوامل فيزيکي و رواني موجود در محيط زندگي نيز در زمان ظهور بلوغ و ميزان ترشح هورمونهاي مربوط اثر مي گذارد. مثلا ويتامين() را از جمله عوامل تغذيه اي مؤثر به شمار مي آورند. همچنين نژاد و عوامل فيزيکي، محيط جغرافيايي در بعضي اقوام مناطق گرمسير نزديک خط استوا موجب بلوغ زودرس مي شود.(دکتر احمد صبور اردوبادي، بلوغ، ص۱۴۹)

  1. علايم و نشانه هاي بلوغ

روانشناسان، بلوغ را با دگرگوني هاي مختلف همراه مي دانند. قسمتي پنهان و قسمتي آشکار. در کتاب روان شناسي رشد کودک و نوجوان آمده است: [ نشانه هاي مهم بلوغ در دختران، افزايش طول قد، بزرگ شدن سينه، لگن خاصره و سرانجام عادت ماهانه است. همه اين نشانه ها دليل بر آن است که دختر نوجوان قادر به توليدمثل است.](روان شناسي رشد کودک و نوجوان، دکتر محمد پارسا، تهران، انتشارات بعثت، ص۲۳).

اما نشانه هاي بلوغ در فقه عبارتند از: احتلام، قاعدگي، برآمدن موي زهار و سن نه سالگي در دختران و پانزده سال در پسران و برخي از فقها سن را به عنوان يک اماره بلوغ مي پندارند و برخي هم موضوعيت قائل است.

  1. بلوغ شرعي

مشهور فقهاي اماميه، براساس رواياتي، سن بلوغ دختر را [نه سال] تمام قمري قرار داده اند.(وسايل الشيعه، ج۱ باب ۴ حديث۲ و ۳ و باب ۴۴ حديث۱۴) تنها ممکن است از يک روايت [سيزده سال] استفاده شود.(وسايل الشيعه، ج۱، باب۴، حديث۱۲) اما قدر متيقن از روايات رسيده از ائمه(ع) اين است که سن بلوغ دختر، نه سال تمام است و اين مي تواند مبين اين معنا باشد که دختر امکان دارد، در اين سن به اين حدي از رشد جسمي و جنسي برسد به عبارت ديگر روايات متضمن حداقل سن بلوغ است، و بدين ترتيب شارع خواسته است ملاک قانون گذاري در مسايل اجتماعي، حقوقي و مجازات ها را بيان و آن را مشخص کند. حال اگر کسي در شرايط خاصي، مثلا شرايط جغرافيايي، جسمي، روحي و … در اين سن به حد بلوغ و توانايي جسمي و جنسي نرسيد، اسلام راهکارهاي مناسب ديگري را در نظر گرفته است،‌ مانند قاعده عسر و لاحرج که تکليف را از افراد فاقد شرايط برمي دارد. از همين رو حضرت علي(ع) فرموده است:[ يجب الصلوه علي الصبي اذا عقل و الصوم اذا طاق، نماز و روزه که در صدر شريعت و اساس مذهب قرار گرفته است، توأم با عقل و طاقت است.](جامع احاديث، شيعه، ج۱، ص۳۵۱)

با توجه به آنچه گفته شد، معلوم مي گردد بلوغ يک امر تعبدي نيست، بلکه يک موضوع خارجي و طبيعي است که شرع مقدس، علايمي مانند احتلام، قاعدگي، موي زهار و سن براي آن بيان داشته است که همه از حقيقت واحدي به نام بلوغ حکايت دارد. ثانيا زن ومرد درپيشگاه خداوند برابر ومساوي اند وتکاليف الهي براساس شرايط وتوانمندي هاي هر کدام مقرر ووضع شده است،

براي آگاهي بيشتر ر.ک:( مهدي مهريزي، رساله هاي فقهي، بلوغ دختران، قم، دفتر تبليغات اسلامي، چاپ اول، ۱۳۷۶)

من پسري ۶ ساله دارم كه به تازگي اعمال ناشايستي با كودكان ديگر انجام مي دهد لطفا راه علمي برخورد با او را براي من شرح دهيد؟

من پسري ۶ ساله دارم كه به تازگي اعمال ناشايستي با كودكان ديگر انجام مي دهد لطفا راه علمي برخورد با او را براي من شرح دهيد؟

پاسخ:

پدر و مادر به عنوان كساني كه خود را مستقيماً مسئول تربيت و پرورش فرزند خود مي دانند همواره مي خواهند بهترين نحوه تربيت و برخورد را در جنبه هاي مختلف تربيتي (شخصي، اخلاقي، اجتماعي و…) داشته باشند تا كودك آنها ياد بگيرد كه چگونه اين مسائل را رعايت كرده و بر اساس آنچه آنها مي خواهند تربيت و رشد يابد.
از طرفي پرورش صحيح و تربيت مناسب، در صورتي امكان پذير است كه پدر و مادر مراحل رشد و اقتضائات آن را در سنين مختلف در مورد كودك اطلاع داشته تا بتوانند به تناسب هر مرحله و دوره اي رفتار مناسب و برخورد درست را انجام داده و فرزند خود را آن گونه كه مي خواهند پرورش دهند.
يكي از جنبه ها و مسائلي كه هم براي پدر و مادر از نظر تربيتي بسيار حائز اهميت بوده و هم مراحل و دوران متفاوت و گوناگوني در كودك دارد «تربيت جنسي» در كودكان است. اين مسئله تا بدانجا اهميت دارد كه برخي پژوهشگران مدعي شده اند كه تربيت و آموزش هاي صحيح در مورد مسائل جنسي مي تواند اثرات ارزشمندي از جمله احترام به خود و ديگران، رشد جنسي سالم، روابط مناسب بين فردي، تصوير مثبت از خود و ايجاد بهداشت رواني را به دنبال داشته و مانع بروز بسياري از ناهنجاري هاي رفتاري و اخلاقي شود.(۱) پس توجه و دقت نسبت به اين مسئله بسيار مهم است كه اولا پدر و مادر مثل ساير جنبه هاي تربيتي، بحث تربيت جنسي كودك را نيز مد نظر قرار دهند و ثانيا مراحل رشد جنسي كودك را بدانند تا به اقتضاي هر مرحله رفتار و برخورد متناسب با آن را انجام دهند. چرا كه اگر پدر و مادر اين مراحل را ندانند برخي رفتارهايي را كه از فرزند آنها سر مي زند اختلال به حساب آورده و نگران مي شوند در حالي كه ممكن است اين رفتار كودك صرفا بخشي از مرحله رشد و بزرگ شدن كودك و تلاش براي كشف محيط اطراف خود باشد و از آنجا كه كودك هنوز چيزي از قوانين درك نمي كند معمولا آنها را نقض كرده و به همين خاطر از ديد پدر و مادر فردي سركش، نافرمان و مشكل دار معرفي مي شود.(۲)
بر اين اساس به نظر مي رسد آنچه كه از كودك شما در اين سن سر مي زند نه تنها يك رفتار نابهنجارتلقي نشده بلكه اقتضاي دوران رشد است. چرا كه در سن ۵ تا ۶ سالگي در بيشتر كودكان علائمي دال بر آگاهي آنها نسبت به بدنشان بروز مي كند و از آن پس واقعا نسبت به جنسيت خود احساس كنجكاوي مي كنند، با دوستان خود درباره جنسيت خود حرف مي زنند و غالبا دلشان مي خواهد بدن يكديگر را لمس كرده و كشف كنند.(۳) در طي اين سالهاست كه كودكان گاهي اوقات لباس هاي خود را بالا مي زنند كه ديگران بدن برهنه آنها را ببينند، طي بازي ممكن است بخش هاي جنسي خود را به يكديگر نشان دهند و به اندام تناسلي هم دست بزنند.(۴) اين رفتارها كه غالبا جنبه بازي داشته، از جهتي براي ارضا حس كنجكاوي در كودكان است.(۵) طبق اين بيان معلوم شد كه رفتار كودك شما بيشتر جنبه كنجكاوي دارد تا رفتاري جنسي. پس آنچه مهم است اين كه پدر و مادر بايد بدانند چگونه در برابر اين گونه رفتارها يا سؤالاتي كه در اين زمينه مطرح مي شود واكنش نشان داده و جوابگوي سؤالات فرزندان خود باشند. لذا سعي كنيد در برخورد با آنها نكات زير را مد نظر داشته باشيد:
۱٫ سعي كنيد آنچه را كه مورد تأييد شماست (كه بايد فرزندتان انجام دهد) را به ايشان توضيح دهيد كه البته اين كار بايد با حساسيت لازم صورت گيرد. زيرا شما مي خواهيد به او رفتار صحيح را بياموزيد نه آن كه به او اين احساس را بدهيد كه هر چيزي در رابطه با جسمش «كثيف و زشت» است و هرگز نبايد درباره آن حرفي زده شود يا سؤالي پرسيده شود.(۶)
۲٫ اطلاعات جنسي و سؤالات در اين مورد را با طمأنينه و آرامش و بدون طرد كردن و البته به صورت صحيح جواب دهيد ولكن اطلاعاتي كه به او مي دهيد در محدوده سني او و نه بيشتر از سؤالي باشد يا رفتاري باشد كه داشته است.(۷)
۳٫ به او ياد دهيد كه بدن هر كس متعلق به خود اوست و نبايد بخش هاي خصوصي فرد ديگري را لمس كرده و يا اجازه دهد ديگران اندام خصوصي او را لمس كنند ياد بگيرد كه بگويد «نه اين كار را دوست ندارم».(۸)
۴٫ محدوديت ها و نظارت هايي را اعمال كنيد كه كودك فرصت كمتري براي انجام اين كارها داشته باشد. مثلا در اتاقي را كه در آن مشغول بازي هستند باز بگذاريد يا به صورت متناوب به بهانه آوردن ميوه يا برداشتن وسيله اي به اتاق آنها سر بزنيد.(۹)
۵٫ هنگام ارتكاب اين عمل سعي كنيد از كنار آنها عبور كرده يا خود را در معرض ديد آنها قرار دهيد و به آنها تذكر دهيد البته اين عبور خود را كاملا سهوي جلوه دهيد.(۱۰)
۶٫ در حضور خود كودك، در مورد اين رفتار او با ديگران صحبت و گفتگو نكنيد.(۱۱)
۷٫ تنها هنگامي بايد اين رفتار را نابهنجار و غير عادي تلقي كنيد كه بيش از حد تكرار شود يا با رفتارهاي پرخاشگرانه و فريبكارانه همراه باشد.(۱۲)
۸٫ رفت و آمد او را با ساير كودكان اگر خلاف و نا آرام هستند كنترل كنيد.(۱۳)
۹٫ ممكن است كودك اين رفتار را از طريق فيلم، عكس يا مشاهده انجام اين رفتار توسط ديگران ديده و آموخته باشد و او درصدد تكرار و تقليد از اين رفتار آموخته شده باشد. لذا سعي كنيد منابع يادگيري او را كنترل كنيد.
۱۰٫ گاهي اوقات رفتار كودكان براي جلب توجه است. چرا كه ممكن است آنها احساس كنند كه والدين و اطرافيان به آنها توجه ندارند. لذا اقدام به كارهايي مي كنند كه باعث جلب توجه آنها شود خصوصا اگر بدانند كه والدين نسبت به برخي مسائل حساسيت بيشتري دارند، پس اگر چنين است سعي كنيد توجه بيشتري به ايشان داشته باشيد.
۱٫ سعي كنيد بازي ها و فعاليت هايي را براي ايشان مهيا كنيد كه كمتر مستلزم تماس بدني آنها با يكديگر بوده و فكر و ذهن ايشان را مشغول كند.
۱۲٫ مراعات مسائل و روابط جنسي توسط والدين، اطرافيان و دوستان نزديك كه با شما مرتبط هستند ضروري و لازم است.
۱۳٫ نسبت به نوع لباسي كه فرزند شما مي پوشد، نحوه خوابيدن او، نحوه ارتباط بدني كه اطرافيان با او دارند توجه داشته باشيد.
۱۴٫ نكته آخر آنكه براي تربيت فرزند خود و سعادت و سلامت ايشان، دعا به درگاه خداوند و توسل به اهل بيت ـ عليهم السلام ـ بسيار مهم و تأثيرگذار خواهد بود. امام سجاد ـ عليه السلام ـ به ما ياد داده است كه از خدا بخواهيد كه «خدايا مرا در تربيت فرزندانم كمك كن».(۱۴)

 

پاورقی:

  1. کريمي علي، سلامت جنسي در کودکان و نوجوانان، تهران، انتشارات رسانه تخصصي، چاپ دوم، ۱۳۸۷ش، ص۹٫
    ۲٫ ضيايي اصل، ماريا (مترجم)، پرورش و نگهداري کودکان، ۳ تا ۶ ساله، تهران، انتشارات کيهان، بي تا، ص۹۸٫
    ۳٫ همان، ص۷۶٫
    ۴٫ سلامت جنسي در کودکان، ص۲۲٫
    ۵٫ اسلامي نسب، علي، تربيت جنسي کودک و نوجوان، تهران، انتشارات نسل نوانديش، ۱۳۷۹ش، ص۶۸٫
    ۶٫ پرورش و نگهداري کودکان، ۳ تا ۶ ساله ص۷۷٫
    ۷٫ سلامت جنسي در کودکان و نوجوانان، ص۲۴٫
    ۸٫ همان.
    ۹٫ همان.
    ۱۰٫ تربيت جنسي کودک و نوجوان، ص۶۸ ـ ۷۳٫
    ۱۱٫ همان.
    ۱۲٫ همان.
    ۱۳٫ همان.
    ۱۴٫ صحيفه سجاديه، دعاي ۲۵٫
نشانه بلوغ پسر را بيان كنيد؟

نشانه بلوغ پسر را بيان كنيد؟

پاسخ:

همه مراجع:{T نشانه بالغ شدن پسر يكى از سه چيز است:

  1. روييدن موى درشت و خشن زير شكم (اطراف آلت تناسلى)،
  2. بيرون آمدن منى،
  3. تمام شدن پانزده سال قمرى. هر يك از اين سه نشانه، به تنهايى علامت بلوغ و رسيدن به حد تكليف شرعى محسوب مى‏شود.V}توضيح المسائل، مراجع م ۲۲۲۵؛ نورى، توضيح المسائل، م ۲۲۴۶؛ وحيد، توضيح المسائل، م ۲۳۰۴؛ خامنه‏اى، اجوبه، س ۱۸۸۹ و ۱۸۹۰٫{V
نشانه بلوغ دختر را بيان كنيد؟

نشانه بلوغ دختر را بيان كنيد؟

پاسخ:

 

T}همه مراجع (به جز سيستانى): {Tنشانه بالغ شدن دختر يكى از سه چيز است:

  1. روييدن موى درشت و خشن زير شكم (اطراف آلت تناسلى)،
  2. بيرون آمدن منى،
  3. تمام شدن نه سال قمرى.

هر يك از اين سه نشانه به تنهايى، علامت بلوغ و رسيدن به حد تكليف شرعى محسوب مى‏شود.V} توضيح‏المسائل مراجع، م ۲۲۲۵؛ خامنه‏اى، اجوبةالاستفتاءات، س ۱۸۸۹ و ۱۸۹۰؛ نورى، توضيح‏المسائل، م ۲۲۴۶ و وحيد، توضيح‏المسائل، م ۲۳۰۴٫{V

T}آيةاللَّه سيستانى: {Tنشانه بلوغ در دختر، تنها به تمام شدن نه سال قمرى است.V} سيستانى، توضيح‏المسائل مراجع، م ۲۲۵۲٫{V

 

منبع:نرم افزار پرسمان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست