مجموعه همسران، حقوق همسران:

درباره حقوق زن و شوهر توضيح دهيد؟
زن تا چه اندازه بايد امر شوهر را اطاعت كند؟
لطفا به نمونه هايي از آثار و فوايد التزام همسر (زن) به وظايف ضروري واخلاقي در رابطه با شوهررا اشاره فرماييد.
مي خواستم بدانم آيا از نظر شرعي و قانوني كارهاي منزل به عهده زن است يا خير؟ لذا منابعي را كه مي توانم به آن رجوع كنم نيز معرفي كنيد.
مي خواستم بدانم که وظايف واجب و ضروري خانمها در قبال همسرشان چيست؟
وظايف اخلاقي زن در برابر شوهر چيست؟
وظائف زن و شوهر نسبت به يكديگر چيست؟
وظايف و حقوق زن در جايگاه همسر چيست؟ مرد چه توقع و چه نيازي از زنش دارد؟ از كجا متوجه اين توقعات شويم؟ از همسرمان چه توقع بايد داشته باشيم؟
درباره حقوق زن و شوهر توضيح دهيد؟

درباره حقوق زن و شوهر توضيح دهيد؟

پاسخ:

A}[وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً لِتَسْكُنُوا إِلَيْها ]{A؛V}روم (۳۰ )، آيه ۲۱٫{V ؛ [و از نشانه‏هاى او اينكه همسرانى از جنس خودتان، براى شما آفريد تا در كنار آنان آرامش يابيد].

در زندگى زناشويى چندين حقوق متقابل – به عنوان حقّ و وظيفه  مطرح است. هر جا وظيفه هست، در برابرش حق قرار دارد ؛ چنان كه هر جا براى كسى حقى قرار داده شده، در مقابل وظيفه‏اى نيز بر عهده او گذاشته شده است. زن و شوهر نسبت به همديگر، وظايفى دارند و بر همين اساس حقوق متقابلى متوجه آنان است كه اگر هر دو به وظايف خود عمل كنند و به حقوق خود برسند، زندگى آنها درست و بر اساس عدالت استوار است و در نتيجه زندگى در سايه آن شيرين مى‏گردد.

پايه و اساس خانواده، احترام و محبت و رعايت حقوق يكديگر است. امام باقر(ع) مى‏فرمايد: [هر كس زن گرفت، بايد او را گرامى بدارد و به او احترام كند.] V}[مَنْ اَتَّخَذَ الْمَرأةَ فَلْيُكْرِمُها]: وسائل الشيعه، ج ۵، باب ۳٫{V و امام كاظم(ع) مى‏فرمايد: [جهاد زن شوهردارى نيكو است]. V}[جِهاد الْمَرَةَ حُسْنُ التَّبَعُل]: فروع كافى، ج ۵، ص ۹٫{V

حقوق زناشويى بر دو نوع است:

  1. حقوق واجب و قانونى،
  2. حقوق مستحب و اخلاقى.

حقوق قانونى، رعايت حداقل‏ها است كه قانون و دادگاه از آن دفاع مى‏كند. حقوق اخلاقى، رعايت حُسن هم زيستى است كه خوشى و شيرينى زندگى را بيش از پيش فراهم مى‏سازد.

 

الف. حقوق زن نسبت به مرد:

  1. تهيه غذا،
  2. تهيه پوشاك،
  3. تهيه وسايل مورد نياز خانه،
  4. تهيه مسكن،
  5. حق آميزش و همخوابى،

 

ب. حقوق مرد نسبت به زن:

  1. خروج از منزل با اجازه شوهر،
  2. حق تمكين،
  3. رفع امور نفرت آور،
  4. آرايش و نظافت،
  5. نذر و قسم خوردن با اجازه شوهر.
زن تا چه اندازه بايد امر شوهر را اطاعت كند؟

زن تا چه اندازه بايد امر شوهر را اطاعت كند؟

پاسخ:

الگوهاي فرهنگي در اين زمينه منفاوت است. برخي فرهنگ‌ها مردسالار است و مرد‌ها را تصميم‌گيرندة اصلي در زندگي مي‌داند. وظيفة زن اين است كه از گفته‌هاي همسر خود اطاعت نمايد. فرهنگ جديد به خصوص فرهنگ غربي و گرايش فمينيستي، زن را محور زندگي قرار داده و دوشادوش مرد و يا حتّي برتر از آن در سطح جامعه و محيط خانواده مي‌داند. اين دو گرايش، هر كدام آثار و پيامد‌هاي خاص خود را در سطح خانواده و محيط جامعه به دنبال داشته است. طبق نظريّة اوّل، يك زن بايد در همة كارها از شوهر اطاعت كند و اساساً تصميم‌گيرنده در جامعه و خانواده مرد است. امّا طبق نظريّة دوّم، زن مي‌تواند مستقل باشد و از همسر اطاعت نكند يا حتّي برعكس، همسر را به اطاعت از خود وا دارد.

رياست شوهر بر خانواده ازنظراسلامتفاوت واختلاف جسمي وروحي موجود ميان زن ومرد بركسي پوشيده نيست، حتي وجود اين تفاوت نزد كساني كه قائل به تساوي حقوق زن ومرد هستندواضح وغيرقابل انكار است.
دين مبين اسلام متناسب با تفاوت وجودي هريك از مرد وزن، برنامه زندگي وچگونگي زيست اجتماعي ونيز حقوق ووظايف متناسب با روح وجسم هردوقشر را معين وتبيين نموده است.
بي ترديد مرد همواره مظهرقدرت،شجاعت،تعقل وزن كانون عطوفت،رحمت،احساس ومحبت مي باشد.اما مهم اين است كه از ديدگاه اسلام، نه آن صلابت ،قدرت وتعقل علت تامه كمال وموجب رستگاري مرد است ونه آن رأفت،رحمت،احساس وعاطفه صرفاً علت تامه درعدم رسيدن به كمال وموجب تباهي زن است.بلكه قرآن كريم با صراحت بيان مي كند: إن أكرمكم عندالله اتقيكم(۱)
باتوجه به اينكه خانواده يك واحد اجتماعي ويك جامعه كوچك است،وهمچنانكه درهرواحدي از جامعه نياز به رئيس هست،خانواده نيز ازاين قاعده مستثني نيست.درهمين راستا است كه خداوندمتعال سرپرستي ورياست خانه راتعيين نموده وآن را به عهده مردان قرارداده است:
الرجال قوامون علي النساء بما فضل الله بعضهم علي بعض(۲)
“مردان خدمتگزاران زنانند،به خاطر برتريهايي كه( ازنظراجتماع)خداوند براي بعضي نسبت به بعض ديگر قرارداده است،وبه خاطر انفاقهايي كه ازاموالشان درموردزنان مي كنند.”(۳)
قانون مدني در ايران مانند بسياري از كشورها، رياست خانواده را به عهده مرد گذاشته است.ماده ۱۱۰۵قانون مدني كه مبتني بر آيه ۳۴ سوره نساء(۴) وفقه اسلامي است در اين زمينه مي گويد:”در روابط زوجين,رياست خانواده از خصايص شوهر است.”
اصولاً‌زن وشوهر بايد باصفا وصميميت وتوافق يكديگر امور خانواده را اداره كنند.لكن اگر درباره مسايل خانوادگي بين آنان اختلاف نظر وسليقه پديد آيد، نظر مرد به عنوان مسئول خانواده مقدم خواهد بود وزن بايد نظر شوهر را بپذيرد.رياست خانواده مقامي است كه براي تثبيت ومصلحت خانواده به مرد داده شده است ويك امتياز وحق فردي براي شوهر محسوب نمي شود.رياست خانواده بيشتر يك وظيفه اجتماعي است كه براي تأمين سعادت خانواده به مرد محول شده است واو نمي تواند از آن سوءاستفاده كند وبر خلاف عرف ومصلحت خانواده آن را به كار گيرد.مواردي كه زن موظف به اطاعت از شوهراست عبارتنداز:
۱-استمتاع
زن بايد نياز جنسي همسرش را برآورده سازد.اسلام باتوجه به روحيه مرد ونياز جنسي او،به مرد حق مي دهد كه درهر زمان كه بخواهداز همسرش بهره برداري نموده وخودراارضاء نمايد،وزن را موظف نموده تا درصورت نياز شوهر به اين امر پاسخگو باشد.دراهميت تمكين زن از مرد دراحاديث ائمه معصومين(() وسخنان فقها مي بينيم كه مي فرمايند:”زن بايد پاسخگوي شوهر باشد حتي اگر تقاضاي شوهر درحالي است كه برپشت شتر سوارهستند.”(۵)
۲-تعيين مسكن
الف- اختيار تعيين مسكن در حقوق ايران با مرد است. ماده ۱۱۱۴ قانون مدني در اين زمينه مقرر مي دارد:”زن بايد در منزلي كه شوهر تعيين مي كند سكني نمايد مگر اينكه اختيار تعيين منزل به زن داده شده باشد.”بنابراين ممكن است به موجب شرطي كه ضمن عقد نكاح شده است يا به موجب قرارداد ديگري اختيار تعيين منزل به زن داده شده باشد, در اين صورت مرد مكلف است در منزلي كه زن تعيين مي كند سكونت نمايد.
ب- در صورتي كه بودن زن با شوهر در يك منزل خوف ضرر بدني يا مالي يا شرافتي براي زن داشته باشد مثلاً اگر مرد زن را شكنجه وآزار دهد يا بخواهد به زور مالي از او بگيرد يا اورا به انجام اعمال نامشروع وادار كند,او مي تواند منزل را ترك كندوبه منزل ديگري برود.ماده ۱۱۱۵قانون مدني گوياي اين مطلب است.
ج- زن براي ترك شوهر در اين موارد احتياج به حكم قبلي حاكم ندارد, زيرا ممكن است در صورت ماندن در منزل شوهرتا صدور رأي دادگاه زياني كه از آن بيم دارد, دامنگير وي شود.
۳-اختيار حرفه وصنعت
زن پس از قبول ازدواج، آزادي خود را به اختيارخود ازدست داده است.انجام تكاليف زناشويي مانع از آن است كه زن بتواند آزادانه مانند زن بي شوهر از منزل خارج شود وبه هر شغل مشروعي اشتغال ورزد. به موجب ماده ۱۱۱۷قانون مدني “شوهر مي تواند زن خود را از حرفه وصنعتي كه منافي مصالح خانوادگي با حيثيات خود يا زن باشد، منع كند.”
۴- عبادت
فقهامي گويند:”اگر شوهر،زن را از امور مستحب بازدارد وزن باز هم مخالفت كند وادامه دهد در اينجا نشوز محقق شده ولذا نفقه ساقط مي شود.”
“زن اگر بدون اذن شوهر معتكف شود اعتكافش صحيح نيست.”
“اگر واجب مضيق باشد مانند روزه ماه رمضان شوهر حق منع كردن را نداردونفقه زن ساقط نمي شود.ولي درموردواجب موسع مانند نذر مطلق وروزه كفاره وقضاي رمضان پيش از تضييق وقت، زوج حق جلوگيري از اداي اينگونه فرايض را دارد كه اگر زن امتناع بورزد ازنفقه محروم مي شود.”
۵- اذن شوهر در خروج زن از منزل
براساس منابع فقهي لازم است زوجه به عقد دائم، جهت خروج از منزل رضايت زوج را جلب كند.
از اين قانون كلي مواردي استثنا شده است:
۱‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ـ خروج از منزل براي كسب معارف اعتقادي به مقدار لازم وضروري وهمينطور براي فراگيري وظايف شرعي الزامي.
۲‌‌‌‌ـ خروج براي معالجه بيماري.چنانچه امكان درمان در منزل نباشد.
۳‌ـ خروج براي فرار از ضررهاي جاني ومالي وعرضي.
۴ـ خروج براي انجام واجبات عيني كه موقوف برخروج از منزل است.مانند سفرحج(۶)، شركت درانتخابات ويا نجات نفس محترمه.
۵ـ چنانچه ماندن در منزل تؤام با عسر وحرج غير قابل تحمل باشد.
۶ـ چنانچه در ضمن عقد نكاح انتخاب مسكن واشتغال به مشاغل اداري به زوجه محول شده باشد. وبه عنوان شرط در ضمن عقد براي خود سلب محدوديت كرده باشد.
۷ـ خروج براي تأمين معاش، چنانچه شوهر او قادر به آن نباشد يا از انفاق سرپيچي كند.
۸ـ خروج از منزل براي تظلم ودادخواهي.
در غير اين موارد جايز نيست زن بدون اذن شوهر از منزل خارج شود.(۷)
۶-تحصيل زوجه
در مقاطع تحصيلي بالاتر، اگر توافقي ميان زوجين حاصل شده باشد وطبق آن توافق ازدواج صورت پذيرد، تحصيل زوجه از شروط ضمن عقد مي باشدوشوهر نمي تواند مانعي در تحصيل زوجه ايجاد نمايد.درغير اين صورت زن بايد ازشوهراطاعت كند.
۷- يمين،نذر
فقهاي عظام درباب نذرهاي زن مي فرمايند:نذركردن زن بدون اجازه شوهر صحيح نيست هرچند مانع حقوق زناشويي نشوددر عين حال شرط منعقد شدن نذر زن منوط به اجازه شوهر است.واگر شوهر اجازه دادوزن نذري كرد ديگر شوهرنمي تواند نذرزن را منحل كرده آن رابرهم بزندومانع از وفاكردن زن به نذرش بشود.(۸)
۸- صدقه
رسول گرامي اسلام( مي فرمايد: “زن نبايد بدون اجازه،مال شوهرابه كسي بدهد،اگرچنين كند، گناهش مال زن است وثوابش از آن شوهر.”(۹)

 

پاورقی:

  1. حجرات،۱۳٫
    ۲٫ نساء،۳۴٫
    ۳٫ تفسير نمونه،ج۳،ص۳۶۹٫
    ۴٫ الرجال قوامون علي النساء بما فضل الله بعضهم علي بعض
    ۵٫ جواهرالکلام،ج۳۱،ص۱۴۷٫
    ۶٫ قال محمّد بن إدريس: الصحيح ما قاله و ذهب إليه في المسألة الأولى التي ذكرها في كتاب الحج، لأنّ في حجّة الإسلام تخرج بغير إذن الزوج، بغير خلاف بيننا، و الآية أيضا دليل على ذلك، و إجماعنا، و قوله عليه السّلام: «لا تمنعوا إماء اللَّه مساجد اللَّه، فإذا خرجن فليخرجن تفلات» بالتاء المنقطة من فوقها نقطتين المفتوحة، و الفاء المكسورة، أي غير متطيّبات
    ۷٫ فاضل لنکراني،محمد،جامع المسائل،۴۶۰٫
    ۸٫ جواهرالکلام،ج۳۱،ص۱۴۷٫
    ۹٫ وسايل الشيعه، ج۷،ص۱۱۲٫
لطفا به نمونه هايي از آثار و فوايد التزام همسر (زن) به وظايف ضروري واخلاقي در رابطه با شوهررا اشاره فرماييد.

لطفا به نمونه هايي از آثار و فوايد التزام همسر (زن) به وظايف ضروري واخلاقي در رابطه با شوهررا اشاره فرماييد. بيان کنيد که التزام خانم به وظايف شرعي و اخلاقي چه فوايدي در استحکام خانواده دارد.

پاسخ:

 

زن در رابطه با همسرش وظايفي بر عهده دارد که التزام به آنها آثار فراواني در زندگي دارد که به نمونه هايي اشاره مي گردد :

آثار تربيتي و روان شناختي تمکين

اطاعت و فرمانبرداري از شوهر علاوه بر اينکه باعث مي شود زن مالک مهريه و نفقه شود، باعث مي گردد تا زندگي زناشويي از استحکام کافي برخوردار شود و بر پايه توافق، همدلي، مسئوليت پذيري و ايفاي نقش هاي مربوطه، استوار گردد. خانمي که وظايف همسري را به نحو خوب انجام مي دهد و در مسائل جنسي و عاطفي، نيازهاي شوهر را برآورده مي سازد، در دل شوهر جاي گرفته و محبوب شوهر مي شود. چنانچه زني محبوب شوهر گردد، علاوه بر اينکه از پاداش معنوي به دليل انجام وظايف همسري برخوردار مي شود، مشمول محبت، تکريم و علاقه مندي شوهر شده و از امکانات مادي شوهر نيز بهره مند مي گردد. همسري که ملتزم به مسائل همسرداري در مسائل جنسي باشد و خود را به صورت آراسته و معطر و با عشوه و ناز به شوهر عرضه کند و زمينه کامجويي شوهر را آماده سازد، اين شوهر از نظر عاطفي و جنسي کاملاً ارضا خواهد شد و قهراً تمايلي به زنان بيگانه پيدا نخواهد کرد و در نتيجه دلبستة همسر خود بوده و او را عزيز و گرامي خواهد داشت.

همسري که نسبت به مردان نامحرم حساس باشد و حريم عفت و پاکدامني را رعايت کند، نگهبان اموال و ناموس شوهر باشد، بدون اذن شوهر از منزل خارج نشود، کاري که منافات با حقوق شوهر دارد (مثل روزه مستحبي) انجام ندهد، هيچ گونه ارتباط عاطفي غيراخلاقي با مردان نداشته باشد و حريم ادب و احترام شوهر را رعايت کند، هرگز مورد آزار و اذيت شوهر قرار نخواهد گرفت و اين چنين همسري معشوق و محبوب مرد خواهد بود و اين مرد از هيچ فداکاري و خدمتي دريغ نخواهد کرد. همة اين نتايجي که به دنبال التزام زن به وظايف ديني و اخلاقي و انساني اش، به وجود مي ايد در بالندگي، استحکام و شادابي خانواده تأثير دارد.

همچنين وقتي زن به نقش هاي خود به صورت درست ملتزم باشد، جايگاه افراد و سلسله مراتب در خانواده رعايت خواهد شد و فرزندان نيز ملتزم به حفظ حدود پدر و مادر خواهند گرديد و اين خانواده به طرف تعالي پيش خواهد رفت. علاوه بر اينها وقتي والدين در ايفاي نقش هاي خود موفق باشند و محيطي آرام و صميمي و دوستانه فراهم کنند و علاوه بر اينکه خودشان در آرامش و راحتي خواهند بود کودکان نيز در محيطي سالم و بدون استرس و درگيري بزرگ خواهند شد.

آلبرت بندورا که تأثير الگوها و سرمشق ها را در افراد بررسي کرده معتقد است والدين نقش تعيين کننده اي در ويژگي هاي شخصيتي کودک، سازگاري او، رشد عواطف و کسب مهارت هاي لازم او، خواهد داشت و کودکان از طريق الگوگيري خيلي از ويژگي ها را از والدين کسب مي کنند. ۱

زن و مردي که در پي تحصيل سعادت و خوشبختي تن به زندگي مشترک مي دهند و هر يک به نوبة خود هزاران مسئوليت را در اين راستا مي پذيرند، بايد بدانند که تحصيل سعادت و خوشبختي صرفاً با احقاق حقوق ميسر نيست، بلکه آنچه در زندگي زناشويي نقش اساسي را بازي مي کند ابراز محبت و تکريم يکديگر است، که اگر اين زيربنا و شالودة اصلي در زندگي وجود داشته باشد احقاق حقوق خود به خود ميسر بوده و نياز به مطالبة آن نخواهد بود.

قرآن کريم پيوند و ارتباط زناشويي را از آيات و نشانه هاي الهي و از شاهکارهاي خلقت معرفي مي کند.

و از نشانه هاي الهي اينکه براي شما از خودتان همسراني آفريد تا بدان ها آرامش يابيد، و در ميان شما مودت و رحمت قرار داد. ۲

آري هر يک از زن و مرد از نظر جهاز تناسلي دستگاهي دارند، که اين دستگاه به کار نمي افتد، مگر وقتي که با دستگاه طرف مقابل جمع شود و از مجموع آن دو مسئله توالد و تناسل صورت گيرد، پس هر يک از آن دو در حد خود و في نفسه ناقص، و محتاج به طرف ديگر است، و از مجموع آن دو، واحدي تام و تمام درست مي شود، و به خاطر همين نقص و احتياج است، که هر يک به سوي ديگري حرکت مي کند، و چون بدان رسيد آرامش و سکونت مي يابد، چون هر ناقصي مشتاق به کمال است، و هر محتاجي مايل به زوال حاجت و فقر خويش است، و اين حالت همان شبقي است که در هر يک از اين دو طرف به وديعت نهاده شده.

[وَجَعَلَ بَيْنَکمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً] کلمه مودت تقريباً به معناي محبتي است که اثرش هويدا شود، به خلاف خشوع که به معناي نوعي تأثر نفساني است، که از مشاهدة عظمت و کبريايي در دل پديد مي ايد. و اما رحمت، اين کلمه به معناي نوعي تأثير نفساني است که از مشاهدة محروميت محرومي که کمالي را ندارد، و يا احتياج به رفع نقيصة خود دارد، در دل پديد مي ايد، و صاحبدل را وادار مي کند به اينکه در مقام برآيد او را از محروميت نجات داده، نقيصه اش را رفع کند. ۳

فرق ميان [مودت] و [رحمت] ممکن است از جهات مختلفي باشد:

  1. [مودت] انگيزة ارتباط در آغاز کار است. اما در پايان که يکي از دو همسر ممکن است ضعيف و ناتوان گردد و قادر بر خدمتي نباشد [رحمت] جاي آن را مي گيرد.
  2. [مودت] در مورد بزرگ ترها است که مي توانند نسبت به هم خدمت کنند اما کودکان و فرزندان کوچک در سايه [رحمت] پرورش مي يابند.
  3. [مودت] غالباً جنبه متقابل دارد، اما رحمت يک جانبه و ايثارگرانه است، زيرا براي بقاي يک جامعه گاه خدمات متقابل لازم است که سرچشمه آن مودت است و گاه خدمات بلاعوض که نياز به ايثار و رحمت دارد. ۴

تا اينجا از مجموعة اين مباحث به اين نتيجه رسيديم که حُسن معاشرت در زندگي زناشويي همان چيزي است که مطابق با قانون خلقت و موافق طبع سالم هر زن و شوهر زوجين را تشکيل مي دهد آن همان چيزي است که قرآن کريم از آن به نام هاي [مودت و رحمت] ياد کرده است، و مي فرمايد: [وَ مِن آياتِهِ.. . ]. ۵

زن و شوهر با عقد ازدواج پيوندي بس عميق تر از مشروعيت کامجويي جنسي از يکديگر را امضا مي کنند، پيوندي که تا اعماق روح و جانشان نفوذ مي کند و آنان را به صورت روحي واحد در دو کالبد متفاوت در مي اورد.

… بنابراين عقد ازدواج صرفاً يک قرارداد براي قانوني کردن کامجويي جنسي نيست، بلکه قرارداد پيوند همه جانبه اي ميان دو همسر است که همه وجود آنها را به هم پيوند مي دهد، به زندگي آنها رنگ و آهنگ تازه مي بخشد و آنها را از تنهايي در مي اورد.

و اين حقيقت يعني ايجاد کانون آرامش براي دو همسر، صريح آيه قرآن است که مي فرمايد: [از نشانه هاي او اينکه از خود شما برايتان همسراني آفريد تا در کنار آنها آرام گيريد و ميان شما، دوستي و دلسوزي به وجود آورد]. ۶

زناشويي تجويز و قانوني ساختن عشقبازي نيست بلکه براي اين است که زن و مردي را به طور دائم به هم بپيوندد تا از فرزندانشان پرستاري کنند.

هر يک از زن و شوهر به منظور توفيق در انجام وظيفة حُسن معاشرت و رعايت حقوق همسر خويش بايد بکوشد روحيات همسر خويش را درک کند و آن گونه که شايسته و متناسب روحيه همسرش مي باشد او را مورد نوازش و تکريم قرار دهد.

همان طوري که [دل] و عواطف زودرنج و احساسات پرغليان زن همواره نيازمند [مهر و نوازش] شوهر و [تحسين] او از ظرافت ها و هنرنمايي هاي زن و نظافت هاي خانة زن است. و در اين باب سفارش اسلام را به مردان، در خصوص اظهار مهر، نسبت به زن، دانستيد، همچنين لازم است زنان به اين نکته توجه کنند که مرد، به مناسبت واجد بودن نيروي عقلاني و جسماني بيشتري نسبت به زن، غروري خاص در خود احساس مي کند که زن نيز به لحاظ تفوّق، او را [ملجاء] و تکيه گاه خود احساس مي نمايد، اين احساس خاص مرد را بايد زن به وسيلة [احترام و تکريم] و [بزرگ شمردن] شوهر تصديق و تأييد نمايد، و در حقيقت به جاي [نوازش و مهر و تحسين] که از شوهر مي گيرد، به او [تکريم] و [حرمت] پس دهد.

شايد سرّ اينکه بهترين جمله اي که يک مرد مي تواند به زني بگويد، اصطلاح [عزيزم تو را دوست دارم] و بهترين جمله اي که يک زن به مرد مورد علاقه اش مي گويد جمله [من به تو افتخار مي کنم] همين دريافت محبت از مرد و پس دادن تکريم به او باشد.

 

پي نوشت ها

. ۱ دوان شولتز، نظريه‌هاي شخصيت، ص۴۶۰٫

. ۲ [وَمِنْ آياتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْكُنُوا إِلَيهَا وَجَعَلَ بَينَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً]؛ (سوره روم، آيه۲۲).

. ۳ ترجمه تفسير الميزان، ج۱۶، ص۲۶۴ ـ ۲۶۳؛ شَبِق يشُبَقُ شَبَقاً: اِشتَدّتُ شهوتُهُ الفاسِدَة. المنجد في اللغة، ص۳۷۲٫

. ۴ ناصر مکارم شيرازي، تفسير نمونه، ج۱۶، ص۳۹۲ ـ ۳۹۱٫

. ۵ مرتضي مطهري، نظام حقوق زن در اسلام، ص۲۱۲ ـ ۲۱۱٫

. ۶ [وَمِنْ آياتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِّتَسْكُنُوا إِلَيهَا وَجَعَلَ بَينَكُم مَّوَدَّةً وَرَحْمَةً] سورة روم، آيه ۲۲٫

مي خواستم بدانم آيا از نظر شرعي و قانوني كارهاي منزل به عهده زن است يا خير؟ لذا منابعي را كه مي توانم به آن رجوع كنم نيز معرفي كنيد.

مي خواستم بدانم آيا از نظر شرعي و قانوني كارهاي منزل به عهده زن است يا خير؟ لذا منابعي را كه مي توانم به آن رجوع كنم نيز معرفي كنيد.

پاسخ:

از نظر قانوني و احکام فقهي، زن وظيفه خانه داري يا آشپزي ندارد و حتي مي تواند بابت شير دادن به فرزند يا کارهاي خانه طلب اجرت نمايد. لکن وجود چنين احکام فقهي و حقوقي براي زن در جهت دفاع از موقعيت حقوقي و جلوگيري از سوء استفاده برخي از مردان است نه اينکه وجود اين احکام سبب سوء استفاده زن شود.

احکام شرعي از دو دسته مقررات فقهي (قانوني ) و مقررات اخلاقي تشکيل مي شود. بعضي از موارد مانند خانه داري يا حتي شير دادن به فرزند ممکن است از نظر خقوقي تکليف زن محسوب نشود ولي مسلما از وظايف اخلاقي همسر است.

از نظر شرع مقدس اسلام نظام خانواده مبتني بر حسن معاشرت و تقسيم کارها است . الگوي اين نظام در فرمايشات نبي مکرم اسلام به اميرالمومنين و حضرت زهرا سلام الله عليهما ارايه شده است.در اين الگو حضرت امير عليه السلام مامور کارهاي بيرون خانه و حضرت زهرا سلام الله عليها مامور وظايف داخل خانه شدند.

از نظر قانوني هم بر طبق ماده ۱۱۰۳ قانون مدني

[ زن و شوهر مکلف به حسن معاشرت با يکديگرند]

و بر اساس ماده ۱۱۰۴ قانون مدني :

[زوجين بايد در تشييد (تحکيم)مباني خانواده و تربيت اولاد خود به يکديگر معاضدت نمايند].

به عبارت ديگر اين دو ماده قانون مدني زن و شوهر را به حسن معاشرت و معاضدت در امور خانواده الزام مي نمايد. مقتضاي اين دو ماده آن است که زن و شوهر بايستي به صورت معقول کارهاي زندگي و خانواده را تقسيم نموده و براساس الگوي متعارف و معقول عمل نمايند. ضمانت اجراي اين مواد اسقاط حق نفقه و يا امکان درخواست طلاق است.

براي مطالعه بيشتر مراجعه کنيد به :

آيين همسرداري . ابراهيم اميني

ازدواج و حقوق ووظايف متقابل زوجين در فقه شيعه. زهرا پزنده

حقوق خانواده، دکتر حسين صفايي.

مي خواستم بدانم که وظايف واجب و ضروري خانمها در قبال همسرشان چيست؟

مي خواستم بدانم که وظايف واجب و ضروري خانمها در قبال همسرشان چيست؟

پاسخ:

هنگامي که خداوند زمينه تشکيل خانواده را با آفرينش زن و مرد هموار نمود، در جهت بهتر زيستن آنان و در راستاي تعامل و پيشرفت اين نهاد نوبنياد وظايفي براي هر کدام از آنها مقرر فرمود. به دليل اينکه بدون قانون و مقررات، بدون تقسيم وظايف و بدون در نظر گرفتن توانمندي ها در واگذاري مسئوليت ها، هيچ گروه و سازماني به سامان نمي رسد؛ در خانواده نيز به عنوان يک نهاد اجتماعي، امور مذکور ضروري و حتمي مي باشد؛ لذا مشاهده مي گردد که در هر عصر و آييني قانون وجود داشته و محدودة اختيارات و وظايف همسران به گونه اي مشخص معين گرديده است. در آموزه ها و تعاليم آسماني اسلام نيز به دليل جامع و کامل بودن اين دين ابدي و جهاني، عنايت وافري به مقررات و قوانين اجتماعي به ويژه وظايف و نقش هاي ضروري همسران، شده است. تعاليم آسماني اسلام در بردارندة کارآمدترين، منطقي ترين، واقع بينانه ترين و متّرقي ترين، قوانين مربوط به خانواده و همسران است به طوري که از کوچک ترين مسائل لازم در رابطه با وظايف همسران، چشم پوشي نشده است.

در رابطه با وظايف طرفيني زن و مرد با دو نوع وظايف و احکام روبه رو هستيم:

نخست احکام و وظايف حقوقي و سپس احکام و وظايف اخلاقي که البته در موارد زيادي مرز بين احکام و وظايف حقوقي با احکام و وظايف اخلاقي براي افراد مشخص نيست. در سوالات بعدي به تفاوت احکام حقوقي و اخلاقي خواهيم پرداخت.

 

اما وظايف الزامي زن نسبت به شوهر

۱-تمکين

يکي از موضوعات اساسي در روابط همسري، مسئله تمکين و اطاعت زن از شوهر است. تمکين (اطاعت از شوهر) يکي از وظايف مهم بلکه از اصلي ترين وظايف زن به شمار مي رود و از مسائل ضروري و مسلّم در آيين اسلام مي باشد. زن وظيفه دارد شرعاً و قانوناً از شوهر خود در امور مشخص شده اي اطاعت کند و اگر چنانچه در وظايف مشخص شده، نافرماني کند (ناشزه) نفقه اي بر عهدة مرد نمي ايد و زن حق تقاضاي نفقه ندارد.

تعريف تمکين

تمکين در لغت به معناي جاي دادن، پا بر جا کردن، قادر و مسلط گردانيدن کسي بر چيزي و غيره آمده۱ و در اصطلاح فقها و حقوقدانان به معناي آماده بودن زن براي شوهر يعني آماده بودن و اطاعت شوهر در روابط جنسي در هر زمان که شوهر بخواهد مگر اينکه زن عذر شرعي داشته باشد. ۲

انواع تمکين

در ادبيات ديني و در آموزه هاي اسلامي، تمکين به دو معني و مفهوم آمده که هر دوي آنها بر زن واجب است.

الف) تمکين عام

تمکين عام يعني اطاعت زن از شوهر در امور همچون: قبول سکونت و زندگي در خانه اي که شوهر انتخاب و تهيه کرده است، خارج نشدن از منزل مگر با اجازة شوهر، خوش رفتاري و مدارا با شوهر، پيروي و همکاري در امور منزل، نظافت و آرايش براي شوهر در حد عرف و تناسب زمان و مکان و همچنين تصرف نکردن در اموال شوهر مگر با اجازة او و مسائل ديگر.

ب) تمکين خاص

مراد از تمکين خاص، اطاعت و فرمانبرداري بدون قيد و شرط در امور جنسي و زناشويي به طوري که هر موقع شوهر اراده کند و شرايط مهيا باشد، مي بايد زن اطاعت کند مگر اينکه مانعي مثل روزة واجب، قاعدگي و… در کار باشد. ۳ در مادة ۱۱۰۸ قانون مدني به اين وظيفة (تمکين عام و خاص) اشاره شده و چنين آمده: هر گاه زن بدون مانع شرعي از اداي وظايف زوجيت امتناع کند، مستحق نفقه نيست.

محدوده و مصاديق تمکين

در دستورات ديني و حقوقي به محدودة تمکين و نمودهاي آن به طور مشخص اشاره گرديده است. نمونه هايي از آن مصاديق عبارت اند از:

– اطاعت و فرمانبرداري در مسائل جنسي

بانو ملزم است و وظيفه دارد در هر نوع کامجويي جنسي که مشروع باشد، از شوهرش در هر زماني که تقاضا کند، اطاعت نمايد؛ مگر در مواردي که ممنوع و حرام است مثل ايام روزه هاي واجب، عادت ماهيانه (پريد) و يا مريضي هايي که امکان بهرة جنسي نيست.

دربارة وظيفة فوق الذکر روايات زيادي از معصومين( رسيده که به نمونه هايي اشاره مي شود:

در روايتي پيامبر گرامي اسلام مي فرمايند: زن نبايد مانع بهرة جنسي شوهرش شود، گرچه روي شتر سوار باشد. ۴يعني در هر شرايطي باشد.

و همچنين حضرت فرمودند: زن نبايد دست به دست کند (يعني در اجابت خواسته زن تأخير کند) و خود را سرگرم کند که شوهر به خواب رود. ۵

حضرت پيامبر(صلي الله عليه و آله) در روايتي ديگر دربارة وجوب اطاعت جنسي زن و عرضه کردن خود بر شوهر مي فرمايند: جايز نيست که زن بخوابد مگر هنگامي که خود را بر شوهر عرضه کند، به اين نحو که لباس خود را در آورد و کنار او بخوابد و بدنش را به بدن شوهر بمالد. اگر زن چنين کرد به وظيفة خود عمل کرده است و خود را عرضه نموده است. ۶

در اين روايت شريف کيفيت عرضه کردن همسر خودش را به شوهر بيان شده است زيرا عرضه کردن و خود را به او نزديک کردن از وظايف زن است. و لزوم عرضه کردن در روايتي که از محضر حضرت پيامبر(صلي الله عليه و آله) نقل گرديده بيان شده است، حضرت در اين روايت مي فرمايند:

زن بايد به خوشبوترين عطرها خود را خوشبو کند و بهترين و جذاب ترين لباسش را بپوشد و بهترين آرايش و زينت را بکند و خود را هر شب به شوهر عرضه کند.

بر اساس روايات فوق و احاديث زياد ديگري که در کتاب هاي روايي نقل شده، اين بهره را مي توان برد که بر زن واجب است در تمام امور جنسي کاملاً مطيع شوهر باشد و تمام سعي خود را در راستاي تأمين نياز جنسي خود و شوهر بنمايد و از هر زينت، عشق، محبت، دلربايي و بهره جنسي که براي شوهر مطلوب است، دريغ ننمايد.

– کسب اجازه شوهر براي خروج از منزل

يکي ديگر از مصاديق تمکين و اطاعت از شوهر، لزوم اجازه گرفتن از شوهر براي خارج شدن از منزل است. وظيفة زن حضور در منزل، تربيت فرزند، گرمي بخشي و طراوت بخشي به محيط خانه، همسرداري و ادارة امور منزل است. اگر زن بخواهد براي امور غير ضروري از خانه خارج شود مي بايد از شوهر خود اجازه بگيرد و يا بداند که شوهرش راضي است. لذا حق ندارد بدون رضايت شوهر و اجازة او به خانة فاميل، پدر و مادر، مجالس عروسي، عزاها و حتي مجالس مذهبي مثل مجلس روضه و دعا برود. البته در مواردي مثل يادگيري مسائل شرعي واجب که در خانه امکان يادگيري ندارد و حج واجب اجازه شوهر لازم نيست.

پيامبر گرامي اسلام حضرت محمد(صلي الله عليه و آله) در اين باره مي فرمايند: زن نبايد بدون اجازه شوهر از خانه بيرون رود و اگر بدون اجازه خارج شود، ملائکه آسمان و ملائکة زمين و ملائکه رحمت و غضب، همگي او را لعنت مي کنند تا برگردد. ۷

در روايتي حضرت امام صادق(عليه السلام) فرمودند: هر زني بدون اجازة شوهر از خانه بيرون رود، حق خرجي و نفقه ندارد تا اينکه برگردد. يعني با خروج بدون اجازه، ناشزه (نافرماني) صدق مي کند. ۸

  1. پرهيز از آزردن شوهر

معاشرت نيکو و تعامل پسنديده از وظايف طرفيني در رابطه با همسران است. يعني هم زن و هم مرد وظيفه دارند با يکديگر معاشرت داشته باشند و حق آزار و اذيت يکديگر را ندارند. زن مي بايد از هرگونه عملي که رنجش خاطر شوهر را فراهم مي کند، پرهيز نمايد و سعي کند از کاري، حرکتي و حرفي که باعث ناراحتي شوهر است، اجتناب نمايد و چون فرشته اي در قلب شوهر جاي کند و هرگز درصدد آزار شوهر که از گناهان بزرگ است، برنيايد.

البته مرد نيز وظيفه دارد که معاشرت نيکو داشته باشد که البته در اين باره در بحث حسن معاشرت مطالبي خواهيم گفت.

پيامبر گرامي اسلام مي فرمايند:

زني که با زبان، شوهر را بيازارد، خداوند هيچ عمل خوب و هيچ حسنه و نماز و روزه اي را از او قبول نمي کند، هرچند همواره روزها در روزه باشد و شب ها در حال نماز؛ مگر آنکه همسرش از او راضي گردد. ۹

و در روايتي ديگر که از محضر نوراني امام صادق(عليه السلام) نقل شده چنين آمده:

هر زني که شوهر خود را بيازارد و با او بدخلقي کند و شوهر از او ناراضي باشد (در موردي حق) نمازش قبول نمي شود مگر اينکه شوهر را راضي نمايد. ۱۰

۳- تصرف نکردن در اموال شوهر مگر با اجازه

زن، امين شوهر است و بايد پاسدار خوبي براي امانت و اموال شوهر باشد. اگر زن بخواهد در اموال همسرش تصرف نمايد (هزينه کند) بايد از شوهرش اجازه داشته باشد اگرچه براي صدقه دادن باشد. البته اگر شوهر اجازه کلي داده باشد، زن مي تواند از پول هاي در مواردي که تشخيص مي دهد هزينه کند.

امام صادق(عليه السلام) دربارة لزوم اجازه زن در رابطه با تصرف در اموال شوهر مي فرمايند:

حق تصرف و هزينه کردن در اموال شوهر را ندارد مگر اينکه اجازه داشته باشد و اگر بدون اجازه تصرف و هزينه کند، گناهکار است. ۱۱

و پيامبر گرامي اسلام مي فرمايند:

زن حتي براي صدقه بايد اجازه بگيرد و بدون اجازة شوهر نباشد. ۱۲

  1. لزوم اجازه شوهر براي روزه مستحبي

زن مي بايد در هر حال در اختيار شوهر باشد و نبايد کاري کند که امکان بهرة جنسي از او ممکن نشود. از اين رو زن حق ندارد روزة مستحبي بگيرد مگر اينکه شوهرش راضي باشد. به دليل اينکه وقتي زن روزه است از طرفي ناتوان و بي نشاط مي شود و از طرف ديگر امکان ارتباط جنسي در حال روزه نيست. البته روزة واجب بحثي ديگر است که هيچ کس نمي تواند مانع آن بشود و انسان مکلف بايد آن را انجام دهد.

حضرت محمد(صلي الله عليه و آله) دربارة لزوم کسب اجازه شوهر در روزة مستحبي مي فرمايند: زن حق ندارد بدون اجازة شوهر روزه مستحبي بگيرد. ۱۳

 

۵-پاک دامني و عفت

يکي از وظايف و مسئوليت هاي مهم زن و مرد در زندگي زناشويي رعايت پاک دامني و عفت است که البته پاک دامني در رابطه با زنان مهم تر و تأثيرگذارتر است.

به دليل اهميت اين ويژگي و تأثير آن در روابط خانوادگي و تربيت فرزندان، مناسب است به اين بحث با تفصيل بيشتري پرداخته شود و جوانب مختلف آن بررسي گردد.

 

مفهوم عفاف و پاکدامني

عفت در لغت، به معناي حفظ نفس از تمايلات و شهوت نفساني آمده. و به عبارت ساده تر و عمومي تر در معني و مفهوم عفاف مي توان گفت: عفت يعني نگاه داشتن نفس از چيزهاي حرام که بيشتر جنبة شهواني دارد يا چيزي که شايسته نيست. استاد شهيد مطهري در تعريف عفاف مي گويد: عفت حالتي نفساني است به معني رام بودن قوة شهوت و تحت حکومت عقل و ايمان در آمدن، يعني تحت تأثير قوة شهواني نبودن. حضرت علي(عليه السلام) دربارة حقيقت عفت مي فرمايد:

عفت، مقاومت در برابر شهوت هاست. ۱۴

در يک جمع بندي مي توان گفت: اگرچه عفت در لغت به معني خودداري از غلبة مطلق شهوت و تمايلات دروني و همچنين پارسايي و باز ايستادن از هر زشتي است ولي در آيات و روايات غالباً در خصوص خودداري از شهوت جنسي و شهوت شکم به کار رفته است که در فارسي از آن به پاکدامني تعبير مي شود، و همچنين واژة عفت و پاکدامني در مورد زنان بيشتر استفاده مي شود

 

اهميت پاکدامني و عفت

عفت و پاکدامني در آموزه هاي قرآني و روايي جايگاه ويژه و قابل توجهي دارد.

قرآن کريم از اين ارزش انساني و اسلامي با عظمت خاصي ياد کرده و يکي از ويژگي هاي مؤمنان راستين را، پاکدامني و عفت مي داند و مي فرمايد:

آنان (مؤمنين) کساني هستند که خويشتن را از بي عفتي حفظ مي کنند. ۱۵

حضرت علي(عليه السلام) دربارة صفات پرهيزکاران مي فرمايند:

پرهيزکاران نفس هايشان عفيف است و حاجاتشان سبک است و خيرشان بيشتر و شرّشان کمتر است. ۱۶

پيامبر گرامي اسلام حضرت محمد(صلي الله عليه و آله) مي فرمايند: بيشترين چيزي که امتم را به دوزخ در مي آورد، دو ميان خالي است يعني شکم و فرج. ۱۷

 

پي نوشت ها

. ۱ علي‌اکبر دهخدا، لغت‌نامه دهخدا، ج۴، ص۶۱۱۸٫

. ۲ محمدحسن نجفي، جواهر الکلام، ج۳۱، ص۲۸۹٫

. ۳ همان.

. ۴ وَ لاتَمنَعَهُ نفسَها و إن کانَت عَلي ظَهرِ قَتَبٍ؛ (الحر العاملي، وسائل الشيعه، ج۲۰، ص۱۵۸).

. ۵ وَ لا تُسوِّفْهُ حَتّي ينامَ الرَّجُل؛ (همان، ص۱۶۵).

. ۶ لايحِلُّ لامرَاَةٍ اَن تَنامَ حَتّي تَعرِضَ نَفسَها عَلي زَوجها تَخَلعَ ثٍيابَها وَ تَدخُلُ مَعَهُ في لِحافِهِ فَتُلزقُ جِلدَها بجِلِدِهِ فاذا فَعَلَت ذلکَ فَقَد عَرَضَت؛ (همان، ص۱۷۶).

. ۷ لاتَخرُجُ مِن بَيتهِ اِلا بِاذنِهِ فَإن فَعَلَت لَعَنَتها ملائِکَةُ السَّمواتِ و مَلائِکَةُ الارض وَ مَلائِکَةُ الغَضب وَ ملائکَةُ الرَّحمةِ حَتّي تَرجع؛ (همان، ص۱۵۸).

. ۸ اَيما امرَاَةٍ خَرَجت مِن بَيتِها بِغير اِذنِ زَوجِها فلانَفَقة لها حتّي ترجعَ؛ (همان، ج۲۱، ص۱۱۶).

. ۹ ايما امرَاةٍ آذَت زَوجها بلِسانِها لَم يقبل الله منِها صَرفاً و لا عَدلاً و لاحَسَنةً من عَمَلها حَتي تُرضيهُ و إن صامَت نهارَها و قامَت ليلَها؛ (مجلسي، بحارالانوار، ج۱۰۰، ص۲۴۴).

. ۱۰ أيما امرأة باتَت و زوجها عليها ساخط في حق لم يتقبل منها صلاة حتّي يرضي عنها؛ (الحر العاملي، وسائل الشيعه، ج۲۰، ص۱۵۹).

. ۱۱ ولا تعطي شيئاً إلا باذنه فإن فَعَلت فعليها الوزر؛ (الحر العاملي، همان، ج۲۰، ص۱۵۹).

. ۱۲ و لا تصدق مِن بيتهِ اِلا باذنه؛ (همان، ص۱۵۸).

. ۱۳ و لاتصوم تطوعاً اِلا بإذنِهِ؛ (همان).

. ۱۴ الصَّبرُ عَلَي الشهوة عِفَّةُ؛ جمال‌الدين محمد خوانساري، شرح غررالحکم و دررالکلم، ج۲، ص۸۲، ح۱۹۲۷٫

. ۱۵ [وَالَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ]؛ سوره مؤمنون، آيه۵٫

. ۱۶ المتَّقُون اَنفُسَهُم عَفيفَةٌ حاجاتُهُم خفيفة و خيراتُهُم مأمُولَةٌ (اميدآفرين) و شُرُورُهُم مَامُونَةٌ؛ جمال‌الدين محمد خوانساري، شرح غررالحکم و دررالکلم، ج۲، ص۸۳، ح۱۹۳۱٫

. ۱۷ اکثَرُ ما تَلِجُ بِهِ اُمّتي النّارَ الأجوفان: البَطنُ و الفَرج؛ (کليني، اصول کافي، ج۳، ص۱۲۶، ح۱۶۳۵، باب عفت).

وظايف اخلاقي زن در برابر شوهر چيست؟

وظايف اخلاقي زن در برابر شوهر چيست؟

پاسخ:

T}1. اظهار محبت به شوهر{T; شكي نيست؛ محبت و دوستي، گوهر گرانبهايي است؛ كه خداوند در نهاد زن و مرد قرار داده است. تنها مي‏بايست دو همسر اين امر فطري را ابراز نمايند تا رابطه دوستانه و صميمانه آنان بيش از پيش برقرار گردد. مرد در عرصه اجتماع با افراد گوناگون و سلايق مختلف مواجه مي‏شود و بسا اوقات مورد اهانت قرار مي‏گيرد. زن مي‏تواند با خوشرويي و اظهار محبت به شوهر، از غم و اندوهش بكاهد و با چهره‏اي دل‏انگيز او را مسرور نمايد.& ; حضرت رضاعليه السلام مي‏فرمايد: [بدان كه زنان گوناگونند؛ بعضي زن‏ها دستاوردي گرانبها و تاوان (رنج‏هاي آدمي) هستند و اين زن كسي است به شوهرش محبت مي‏كند و عاشق اوست]. H}V}[اِعْلَمْ اَنَّ النِّساءَ شَتي‏ فَمِنْهُنَّ الْغَنيمَةُ وَ الْغَرامَةُ وَ هِيَ الْمُتَحَبِّبَةُ لِزَوْجِها وَالْعاشِقَةُ لَهُ]{H؛ (مستدرك‏الوسائل، ج ۱۴، ص‏۱۶۱).{V& ; امام علي‏عليه السلام در باره رفتار حضرت زهراعليها السلام چنين مي‏گويد: [هرگاه به رخسارش نظاره مي‏كردم تمام غصّه‏هايم برطرف مي‏شد و دردهايم را فراموش مي‏كردم]. V}بحارالانوار، ج ۴۳، ص ۱۲۳٫{V& ; بايد دانست كه همه چيز در زيبايي زن خلاصه نمي‏شود. زن هر چقدر هم زيبا باشد ولي اگر رفتارش با شوهر نامناسب و خشن باشد، نمي‏تواند دل او را به دست آورد، در حالي كه يك نگاه لبريز از عشق و يك رفتار محبت‏آميز از سوي زن مي‏تواند قلب مرد را تسخير نمايد؛ اگر چه از نظر زيبايي، در رتبه‏هاي كمتر باشد. مرد هنگامي كه با كوله‏باري از سختي‏ها به منزل مي‏آيد، دادن يك ليوان آب يا شربت به او از سوي همسرش، مي‏تواند بسيار آرامش‏بخش و لذت‏بخش باشد.& ; امام صادق‏عليه السلام مي‏فرمايد: [هيچ زني نيست كه آب به همسرش بنوشاند، در حالي كه اين كار از عبادت يك سال كه روزهايش روزه باشد و شب‏هايش به عبادت بايستد بهتر است]. H}V}[ما مِنْ اِمْرَأَةٍ تَسْقي‏ زَوْجَها شَرْبَةً مِنْ ماءٍ اِلاَّ كانَ خَيْراً لَها مِنْ عِبادَةِ سَنَة صِيامِ نَهارِها وَ قِيامِ لَيْلِها]{H؛ (وسائل‏الشيعه، ج‏۱۴، ص ۱۲۳).{V& ; T}2. احترام به شوهر{T& ; مردي خدمت رسول خداصلي الله عليه وآله آمد و عرض كرد: همسري دارم كه هرگاه وارد خانه مي‏شوم به استقبالم مي‏آيد، و چون از خانه بيرون مي‏روم بدرقه‏ام مي‏كند و زماني كه مرا اندوهگين مي‏بيند مي‏گويد: اگر براي رزق و روزي (و مخارج زندگي) غصه مي‏خوري، بدان كه خداوند آن را به عهده گرفته است و اگر براي آخرت خود غصه مي‏خوري، خدا اندوهت را زياد كند (-(و بيشتر به فكر آخرت باشي‏)-). رسول خداصلي الله عليه وآله فرمودند: [براي خدا كارگزاراني (-(در روي زمين‏)-) است و اين زن يكي از كارگزاران خداست كه پاداش او برابر با نيمي از پاداش شهيد است.] H}V}[انَّ للَّهِ‏ِ عُمَّالاً وَ هذِهِ مِنْ عُمَّالِهِ لَها نِصْفُ اَجرِ الشَهيد]{H؛ (وسائل‏الشيعه، ج ۱۴، ص ۱۷).{V& ; احترام واقعي زن به شوهر به او نيرو و توانايي مي‏دهد و براي تلاش و كوشش آماده‏اش مي‏گرداند. سلام ابتدايي به او، جلوي پايش ايستادن، با ادب حرف زدن، گوش دادن به سخنان او و قطع نكردن كلامش و… از جمله اين امور است.& ; زن سعي كند هنگام ورود مرد، خودش در را باز كند و با لب خندان و چهره باز و گشوده به استقبالش برود و هنگام رفتن از منزل او را بدرقه نمايد. همين عمل كوچك تأثير شايسته اي در روح و جان شوهر به جاي خواهد گذاشت.& ; امام صادق‏عليه السلام مي‏فرمايد: [خوشا به سعادت آن زني كه شوهرش را بزرگ شمارد و به او آزار نرساند و هميشه مطيع همسرش باشد.] H}V}[سَعيدَةٌ سَعيدَةٌ اِمْرَأَةٌ تُكْرِمُ زَوْجَها وَلا تُؤْذيهِ وَ تُطيعُهُ فِي جَميعِ اَحْوالِهِ]{H؛ (بحارالانوار، ج ۱۰۳، ص‏۲۵۲).{V& ; روحيه مردان به گونه‏اي است كه در برابر محبت، نرم و دلبسته مي‏شود و هرچه در توان دارد و به دست مي‏آورد را به پاي محبوب خود مي‏ريزد و كانون گرم خانواده با محبت هر چه بيشتر شكل مي‏گيرد. اين‏جاست كه به اسرار سفارش بسيار درباره احترام زنان به مردان در روايات اسلامي مي‏توان پي برد.& ; T}3. رضايت شوهر{T& ; شكي نيست كه اطاعت زن از شوهر، تنها در دو مورد واجب است:& ; 1. خروج از منزل.& ; 2. آمادگي جنسي.& ; ولي از نگاه اخلاقي و تربيتي، كسب رضايت شوهر در ساير امور، به شرط آنكه مخالف منطق عقل و موازين اسلامي نباشد، نقش مهم و سازنده‏اي در زندگي موفق و پايدار دارد. زن براي به دست آوردن رضايت و خشنودي خدا لازم نيست نمازهاي بسيار و يا طولاني بخواند و يا روزه‏هاي مستحبي بگيرد؛ بلكه پاداش‏هاي فراوان را مي‏تواند با فراهم سازي رضايت شوهر به دست آورد. از اين رو در اسلام از اينكه زني نمازش را طولاني كند و بدون اجازه روزه‏هاي مستحبي بگيرد، نهي شده است.& ; چنانچه بين زن و مرد اختلاف سليقه پيش آمد، گذشت زن و جلب نظر شوهر رابطه عاطفي و صميمانه را زياد مي‏گرداند و در ادامه مرد جبران خواهد كرد.& ; رسول اكرم‏صلي الله عليه وآله مي‏فرمايد: [اگر (مي‏خواستم) دستور دهم كسي در برابر ديگري سجده كند، هر آينه دستور مي‏دادم زن شوهرش را سجده كند] H}V}[لَوْ اَمَرْتُ اَحَداً اَنْ يَسْجُدَ لِاَحَدٍ لَاَمَرْتُ الْمَرأةَ اَنْ تَسْجُدَ لِزَوْجِها]{H؛ (كافي، ج ۵، ح ۵۰۸).{V.& ; و نيز از حضرت آمده: [خوشا به حال زني كه شوهرش از او راضي باشد.] H}V}[طُوبي لِاِمْرَأةٍ رَضِيَ عَنْها زَوْجُها]{H؛ (وسائل‏الشيعة، ج‏۱۴، ص‏۱۵۵).{V& ; T}4. نظافت و آرايش‏{T& ; نظافت، نظم، آراستن خانه و آرايش و آماده كردن خود براي شوهر يكي از مسؤوليت‏هاي اخلاقي زن در برابر اوست. رعايت اين امر نيز، باعث ايجاد روابط عاشقانه و صميمانه و جلب خاطر و رضايت شوهر مي‏گردد. چه بسا زن با اين كار نقش مهّمي در حفظ عفت شوهر خود و سلامت جامعه ايفا مي‏كند. از طرفي با آماده كردن خود براي همسرش، با پوشيدن لباسهاي مناسب و نظافت و آرايش اندام، توجه او را جلب نموده؛ و خواسته‏هاي او را از طريق مشروع تأمين مي‏كند و باعث محبّت و علاقه بيشتر شوهر شده و موجب مي‏شود كه شوهرش از نامحرمان و بيگانگان چشم بپوشد و تنها به او عشق بورزد. لذا رعايت اين اصل به عنوان يك مسؤوليت تأكيد شده است.& ; نبي اكرم‏صلي الله عليه وآله مي‏فرمايد: [بر زن لازم است؛ كه خود را با خوشبوترين عطرها خوشبو نمايد و به بهترين وجه آرايش كند و بهترين لباسهاي خود را بپوشد و بامدادان و شامگاهان خود را براي شوهر آماده كند]. H}V}[وَ عَلَيْها اَنْ تَتَطيَّبَ بِأَطْيَبِ طيبِها وَ تَلْبِسَ اَحْسَنَ ثِيابِها وَ تَزَيَنَ بِاَحْسَنِ زِينَتِها وَ تَعْرِضَ نَفْسَها عَلَيْهِ غُدُوةً و عَشيّةً]{H؛ (وسائل‏الشيعه، ج ۱۴، ص ۲۱۱).{V& ; در روايت ديگر از حضرت آمده: [بر زن روا نيست؛ كه به خواب برود جز اينكه خود را براي همسرش آماده نموده باشد]. H}V}[لا يَحِلُّ اَنْ تَنامَ حَتَّي تَعْرِضَ عَلَي زَوْجِها وَ تَخْلَعَ ثِيابَها]{H؛ (وسائل‏الشيعه، ج ۱۴، ص ۲۱).{V& ; لازم به تذكر است كه خوشبويي و آراستگي اختصاص به زن ندارد، بلكه وظيفه‏اي مشترك است. رعايت اين اصل از دو طرف، نقش مهم در حفظ عفت زن و شوهر دارد، چنانكه در روايت آمده: رعايت نكردن اين وظيفه از طرف شوهر باعث ضربه زدن به عفت همسرش مي‏شود H}V}[و لقَد تَركَ النِّساء العِفَّةَ بِتَرْكِ ازواجِهنَّ التَّهيِّه]{H؛ (وسائل‏الشيعه، ج ۱۴، ص ۳۸۱).{V.& ; و نيز در روايتي از امام باقرعليه السلام آمده: [همان‏گونه كه مردان دوست دارند زينت و آرايش را در زنانشان ببينند، زنان نيز دوست دارند زينت و آرايش را در مردانشان ببيند]. H}V}[النِساءُ يُحْبِبْنَ اَنْ يَرينَ الرَّجُلَ فِي مِثْلِ ما يُحبُّ الرَّجُل اَنْ يَري‏ فِيهِ النِّساء مِنَ الزِينَةِ]{H؛ (مكارم‏الاخلاق، ص‏۸۰).{V& ; از سوي ديگر، زن نبايد با آشكار كردن زينت‏ها و آرايش كردن براي غيرشوهر خود، خويش را در معرض تماشاي ديگران قرار داده و با پوشيدن لباس‏هاي نامناسب و محرك كه موجب جلب توجه ديگران است از منزل خارج شود. اين‏گونه حركات موجب بي‏مهري شوهر رواج فساد در جامعه مي‏گردد.& ; خداوند مي‏فرمايد: A}[وَ لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ ما ظَهَرَ مِنْها]{A؛ V}نور (۲۴)، آيه ۱۳٫{V؛ [زنان زينت‏هاي خود را جز آن مقدار كه آشكار است (قُرص صورت و دستها تا مچ) براي ديگران آشكار نكنند]. و خطاب به زنان پيامبر كه شامل همگان است مي‏فرمايد: A}[وَ لا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجاهِلِيَّةِ الْأُولي‏]{A؛ V}احزاب (۳۳)، آيه ۳۳٫{V؛ [زنان همانند زمان جاهليت قبل از اسلام در بين مردم آشكار نشوند].& ; در حديث آمده: [زني كه براي غير همسرش آرايش كند، عبادت و نماز او مورد قبول و پذيرش خداي سبحان نيست؛ تا اينكه خود را از آن آلودگي شستشو دهد]. H}V}[اَيُّما إِمْرَأةِ تَطَيَّبَ لِغَيْرِ زَوْجِها لَمْ يُقْبَلِ اللَّهُ مِنها صَلاةً حَتَّي تَغْتَسِلَ مِنْ طيبِها]{H؛ (وسائل‏الشيعه، ج ۱۴، ص ۳۱۱).{V& ; و نيز از نبي اكرم‏صلي الله عليه وآله نقل شده: [هر زني كه خود را خوشبو كند و از منزل خارج شود، تا زماني كه به خانه برگردد، مشمول لعن و نفرين خواهد بود]. H}V}[اَيُّ اِمْرَأَةِ تَطَيِّبَ وَ خَرَجَتْ مِنْ بَيْتِها لاهِيَ تُلْعَنْ حَتّي تَرْجَعَ اِلي بَيْتِهَا]{H؛ (وسائل‏الشيعه، ج ۱۴، ص ۴۱۱).{V& ; T}5. خانه داري و تهيه غذا{T& ; زن با طبخ غذاهاي مناسب و خوشمزه، حسن همسرداري خود را اعلام نموده و بذر الفت و محبت را در دل مرد مي‏كارد. در حقيقت يك زن كدبانو با زيركي و ذوق خود در تهيه بهترين غذاها با هزينه كم مي‏تواند دل همسر و فرزندان را جلب كند و خود را جزء مجاهدين در راه خدا قلمداد نمايد.& ; امام صادق‏عليه السلام مي‏فرمايند: [بهترين زنان شما زني است كه داراي بويي خوش و دست پختي خوب باشد . هنگامي كه خرج مي‏كند، بجا خرج كند، و هنگامي كه خرج نمي‏كند بجا از خرج كردن خودداري ورزد . چنين زني كارگزاري از كارگزاران خداست و كارگزار خدا نه نااميد مي‏شود و نه پشيمان] H}V}[خَيْرُ نِساءِكُمْ الطَّيِبَةُ الرّيحُ اَلطَّيِبةُ الطَّبيخُ الَّتي‏ اِذا اَنْفَقَتْ بِمَعرُوفٍ وَ اِنْ اَمْسَكَتْ اَمْسَكَتْ بِمَعروُفٍ فَتِلْكَ عامِلٌ مِنْ عُمّالِ اللَّهِ وَ عامِلُ اَللَّهِ لا يَخيبُ وَلا يَنْدِمُ]{H؛ (كافي، ج ۵، ص ۳۲۶).{V.& ; البته در انتخاب نوع غذا نبايد سخت‏گيري كرد و حتي از نظر اخلاقي و تربيتي، بهتر است جانب زن را گرفته و نظر او ترجيح داده شود و به شوهر سفارش مي‏شود همان غذايي را بخورد كه همسرش بدان ميل دارد. اين امر مي‏تواند دلگرمي و اميد زن را به ادامه زندگي و ايجاد رابطه عاطفي افزايش دهد.& ; امام صادق‏عليه السلام مي‏فرمايد: [مومن كسي است كه مطابق ميل همسرش غذا مي‏خورد و منافق كسي است كه خانواده‏اش به ميل او غذا مي‏خورد] H}V}[اَلامُؤمِنُ يَأْكُلُ بِشَهْوِةِ اَهْلِهِ وَالْمُنافِقُ يَأْكُلُ اَهْلُهُ بِشَهْوَتَهِ]{H؛ (كافي، ج ۴، ص ۱۲).{V.& ; شكي نيست كه انجام كارهاي خانه جزء وظايف شرعي زن به شمار نمي‏آيد. مرد حق ندارد همسرش را به شيردادن، آشپزي و تهيه غذا و مرتب كردن خانه وادار كند، لذا زن اين حق را دارد كه در برابر آن اجرت دريافت كند. ولي از نگاه اخلاقي، خداوند دوست دارد كه زن با كمال ميل و اختيار اين بار را به دوش بگيرد و با جلب رضايت شوهر، محيط امن و آرام همراه با صلح و دوستي فراهم ساخته و از پاداش الهي بهره‏مند گردد.& ; T}6. سپاسگزاري‏{T& ; بديهي است كه يكي از وظايف شرعي و قانوني مرد در برابر همسرش تأمين مسكن، خوراك و پوشاك است. و اگر ازاين امر تخلف كند زن مي‏تواند نزد حاكم شرع شكايت نمايد ولي سزاوار است زن بداند شوهرش حاصل دسترنج خود را براي او و فرزندانش به خانه مي‏آورد و دوست دارد از او سپاسگزاري شود چرا كه او يك بشر عادي است و از قدرداني خوشش مي‏آيد. هر گاه مرد اسباب و لوازم زندگي را تهيه نمود، شايسته است زن در برابر آن اظهار شادماني كند.& ; امام صادق‏عليه السلام مي‏فرمايد: [بهترين زنان شما آن زني است كه چون به او چيزي داده شود، سپاسگزاري كند و اگر به او چيزي داده نشود راضي باشد.] H}V}[خَيْرُ نِساءِكُمْ الَّتِي اِنْ اُعْطيتِ شَكَرَتْ وَ اِنْ مُنِعَتْ رَضِيَتْ]{H؛ (بحارالانوار، ج ۱۰۳، ص ۲۳۵).{V& ; و در روايت ديگري مي‏فرمايد: [هر زني به شوهرش بگويد من از تو هرگز خيري نديدم،  (-(ثواب  )-)كارش از بين مي‏رود.] H}V}[اَيُّما اِمْرَأَةٍ قالَتْ لِزَوْجِها: ما رَأَيْتُ قَطُّ مِنْ وَجْهِكَ خَيْراً فَقَدْ حَبِطَ عَمُلُها]{H؛ (وسائل‏الشيعه، ج ۲۰، ص ۱۶۲).{V& ; T}7. قناعت‏{T& ; [تقدير المعيشه] و يا برنامه‏ريزي اقتصادي يكي از عوامل ثبات و پايداري بنيان خانواده است. قناعت و كم خرج بودن از ويژگي‏هاي مثبت يك زن مي‏باشد و در مقابل، تقاضاي زياد و توقع بالا موجب آزار و رنجش همسر و در صورت عدم توانايي، گاهي انحرافاتي را موجب مي‏شود.& ; اگر زنان، مديريت امور خانه را بر محور قناعت و پرهيز از خرج‏هاي غيرلازم و تشريفاتي و تجملاتي تنظيم كنند و از شوهران خود، توقعات بي‏جا و خارج از توان مالي نداشته باشند، از بروز تنش‏هاي بسياري جلوگيري خواهند كرد.& ; سست شدن پايه‏هاي نهاد خانواده، گاهي در اثر همين مسايل مادي و اقتصادي است و آغاز آن هم چه بسا از امور جزئي و بي‏اهميت است و سر از بحران در مي‏آورد. از متون ديني بدست مي‏آيد كه زن نبايد شوهر را به سختي و زحمت بياندازد.& ; نبي اكرم‏صلي الله عليه وآله فرمود: [از همه زنان پربركت تر آن است كه خرجش كمتر باشد]. H}V}[اَعْلَمُ النِّساءِ بَرَكَةً اَقَلِّهِنَّ مَؤُونَةً]{H؛ (نهج‏الفصاحه، ح ۳۵۸).{V& ; در روايت ديگري از حضرت آمده: [براي زن جايز نيست كه شوهرش را به بيش از توانايي‏اش مجبور كند.] H}V}[لا يَحِلُّ لِلْمَرْأدِ اَنْ تَتَكَلَّفَ زَوْجَها فَوْقَ طاقِتِهِ]{H؛ (مستدرك‏الوسائل، ج‏۱۴، ص‏۲۴۲).{V& ; در زندگي حضرت زهراعليها السلام مي‏خوانيم كه هيچ گاه در خانه از شوهر خود تقاضايي نكردند و همواره در سختي‏ها و ناملايمات، صبر و بردباري پيشه كردند و هرگز گله و شكايتي نكردند، حتي گاهي غذايي براي خوردن در خانه علي‏عليه السلام يافت نمي‏شد اما در اين شرايط هم از همسر خود چيزي مطالبه نمود تا مبادا باعث شرمندگي همسرش شود.& ; لباس، زينت، اثاث خانه، مسكن وسيع و امثال آن خواسته‏هايي است كه معمولاً هر زني به خود اجازه مي‏دهد كه از همسر خويش درخواست نمايد. اما زهراعليها السلام هرگز همسرش را براي تهيه اين نوع خواسته‏ها به زحمت نينداخت. حتي وقتي حضرت زهراعليها السلام در بستر بيماري بود و علي‏عليه السلام با دلي پر از عشق و محبت، از او خواست كه اگر خواسته‏اي دارد ابراز كند، زهراعليها السلام از بيان تقاضاي خود امتناع مي‏كرد. V}ر.ك: بحارالانوار، ج ۴۳، ص ۱۱۳، به نقل از: جلوه‏هاي رفتاري حضرت زهرا(س)، ص ۶۳٫{V& ; T}8. آمادگي جنسي‏{T& ; بديهي است، مهرورزي و رابطه جنسي ميان زن و شوهر يكي از عوامل نشاط و استحكام بنيان خانواده است. هم‏چنين تحليل در آمارها نشان مي‏دهد كه بيش‏ترين عامل افزايش طلاق در ميان خانواده‏ها رعايت نكردن قناعت و مهارت ابراز محبت است. زن در خلوت خود با همسرش بايد با ظرافت‏هاي خاص، آمادگي جنسي خود را نشان دهد. از اين رو در اسلام پيش قدمي زن در مسايل جنسي را امري مستحب برشمرده شده است. به طوري كه براي زن، علاوه بر آثار دنيوي، پاداش اخروي نيز در بردارد و علاوه بر يك رفتار و هنجار نيك، به عنوان يك عمل ديني و حكم شرعي مورد تأكيد قرار گرفته است.& ; پيامبرصلي الله عليه وآله در بيان ضرورت اعلام آمادگي جنسي زن مي‏فرمايد: بر زن لازم است كه از خوشبوترين عطرها استفاده كند و زيباترين لباس‏ها را بپوشد و خود را به نيكوترين وجه بيارايد و بامدادان و شامگاهان خود را بر شوهر عرضه كند و اعلام آمادگي نمايد. H}V}[وَ عَلَيْها اَنْ تَتَطيَّبَ بِأَطْيَبِ طيبِها وَ تَلْبِسَ اَحْسَنَ ثِيابِها وَ تَزَيَنَ بِاَحْسَنِ زِينَتِها وَ تَعْرِضَ نَفْسَها عَلَيْهِ غُدُوةً و عَشيّةً و…]{H؛ (وسائل‏الشيعه، ج ۱۴، ص ۲۱۱).{V از حقوق مردان بر همسرانشان است كه زن خود را همواره در حوزه مسائل جنسي آماده نشان دهد مگر در مواردي كه دين از آن بازداشته است. البته در همان مواردي كه آميزش ممنوع است مي‏توانند نسبت به يكديگر به روش‏هاي مختلف ابراز محبت كنند و از يكديگر لذت ببرند. به گونه‏اي كه مرد احساس كمبود نكند. در بسياري از روايات بر اين نكته تأكيد شده كه زن بايست همواره در حالت آماده باش دايم جنسي باشد.& ; در روايت است، زني از پيامبرصلي الله عليه وآله درباره حقوق شوهر پرسيد: آن حضرت فرمود: [بر زن است كه خود را از شوهرش باز ندارد و بگذارد تا وي از او كام بگيرد حتي اگر بر روي كوهان شتر باشد]. H}V}[وَلا تَمْنَعُهُ نَفْسُها وَ اِنْ كانَتْ عَلَي ظَهْرِ قَتَبٍ]{H، (الكافي، ج ۵، ص ۵۰۷).{V& ; اين‏گونه آمادگي زن، شوهر را از هرگونه ارضاي غريزه جنسي در بيرون از خانه و خانواده دور نگه مي‏دارد و كانون گرم خانواده بيش از پيش تداوم پيدا مي‏كند.& ; تأكيد آيات و روايات بر خودنمايي و آراستگي زنان براي شوهران از اين روست كه مردان با مشاهده و ديدن، عواطف و احساسات جنسي‏شان برانگيخته شود. از اين رو زن موظف است خود را در حالت آماده باش قرار دهد تا شوهر وي به زني ديگر گرايش نيابد. اگر اين تمايلات جنسي در خانه و به شكل صحيح و محبت آميز تأمين نشود به اشكال مختلف در جامعه خود را نشان مي‏دهد و فساد و تباهي اجتماعي را به دنبال خواهد داشت.

وظائف زن و شوهر نسبت به يكديگر چيست؟

وظائف زن و شوهر نسبت به يكديگر چيست؟

پاسخ:

الف) وظائف متقابل زن و شوهر۱٫ احترام: احترام زن و شوهر به يكديگر در سلامت روحي، افزايش محبت و تحكيم خانواده تأثير بسزائي دارد. دايرة اين احترام شامل ارج نهادن به شخصيت يكديگر، احترام به نظريات، افكار و سليقة همديگر شده، و تمام شئون زندگي آنها را تحت تأثير نيكوي خود قرار خواهد داد.
۲٫ محبت: انسانها نيازهاي عاطفي فراواني دارند كه نياز به محبت، يكي از اساسي ترين آنهاست. هر يك از زن و شوهرهم دوست دارند مورد محبت ديگري قرار گيرند و هم اينكه نسبت به ديگري ابراز علاقه كنند. زندگي بدون محبت جاذبه ندارد و اغلب انسان ها از آن گريزانند. رسول خدا ـ صلّي الله عليه و آله ـ مي فرمايد:«سخن مرد به همسرش كه تو را دوست دارم، هرگز از قلبش بيرون نخواهد رفت.»(۱)
۳٫ گذشت و بخشش: گذشت و اغماض هر يك از زن و شوهر از لغزشها و كارهاي ناپسند ديگري در محيط خانواده از اهميت فراواني برخوردار است. و بي توجهي به آن، جوّ صميميّت و آسايش حاكم بر خانواده را به محيط اضطراب، بدبيني، عصبانيت و عيب جوئي مستمر هر يك از اعضاء نسبت به ديگري تبديل خواهد كرد.
ايجاد آرامش روحي، زدودن كينه، فزوني عزت، طول عمر و … آثاري است كه روايات، آنها را بر گذشت و بخشش مترتب دانسته اند. امام صادق ـ عليه السّلام ـ مي فرمايد:«سه چيز از بزرگواري هاي دنيا و آخرت است: از كسي كه به تو ظلم كرده در گذري، و يا به كسي كه از تو بريده، بپيوندي، و نسبت به كسي كه با تو جاهلانه رفتار كرده خويشتن دار باشي.»
۴٫ مسئوليت پذيري: از جمله عوامل مؤثر در تأمين سعادت خانواده، حس مسئوليت پذيري متقابل همسران است. هر يك از زن و مرد بايد بدانند كه با قبول زندگي مشترك، مسؤليتهايي بر عهدة آنان قرار مي گيرد كه پيش از تشكيل خانواده از آن آسوده بودند. اين مسؤليتها با توجه به اختيارات، تواناييها و شرائط خاص هر يك از زن و شوهر بر عهدة آنان قرار مي گيرد، مسؤليتهايي از قبيل تأمين هزينة زندگي، مديريت خانواده، همسرداري، تربيت اولاد و … وجود اين حس باعث استحكام پيوند خانوادگي و آسايش روحي است.
۵٫ اخلاق: اخلاق، صفتي مهم و برجسته در زندگي انسان است. نيكو خوئي با مردم بويژه با همسر و فرزندان، تأثير عميقي در شخصيت انسان مي گذارد و جامعه و محيط خانواده را آكنده از صفا و صميميت مي كند و عدم وجود آن زندگي را تيره و تار كرده و موجب عوارض منفي در قالب تندخوئي، گرفتگي چهره، بي حوصله گي، اخم و بهانه گيري و … نمايان مي شود. وآثاري از قبيل ترس و اضطراب و ضايع شدن شخصيت انساني و … را به ارمغان مي آورد. خوش زباني، احترام به اشخاص، فروتني، سعة صدر، سلام كردن، دلجويي و مهرباني از جمله مصاديق خوش اخلاقي به شمار مي رود.
۶٫ حسن ظن: اعتماد طرفيني، سرمايه بزرگي براي زندگي مشترك است. در مقابل، بدگماني آثار منفي زيادي در زندگي بر جا مي گذارد. شخص بدگمان داراي روحية منفي بافي و بيمارگونه است. او از سلامت روحي و تعادل رواني برخوردار نبوده، به رفتار و گفتار ديگران با ديدة بدبيني مي نگرد. انساني كه بر اثر روحيه بدبيني، به همسر خود اعتماد و اطمينان ندارد، از آرامش و صفاي زندگي خانوادگي محروم خواهد بود. چنين فردي در روابط اجتماعي نيز موفق نخواهد شد چرا كه در نتيجة بدگماني به ديگران، دوستان خود را از دست داده، تنها خواهد ماند. علي ـ عليه السّلام ـمي فرمايد:«بدگماني بر هر كس چيره شود، بين او و هيچ دوستي، صلح و آرامش باقي نخواهد گذاشت.»
۷٫ رفق و مدارا: يكي ديگر از وظائف متقابل همسران نسبت به يكديگر رفق و مدارا است. بدين معنا كه در مقابل عيب ها و كاستيهاي همسر و رفتار ناخوشايند او برخورد تند و خشن نداشته باشيم و با صميميت و دوستي با يكديگر رفتار كنيم. زيرا طبيعي است كه هر يك از زن و مرد در رفتار و گفتار خود كاستيهايي دارند كه از نظر ديگري ناخوشايند تلقي مي شود.
البته معناي مدارا با همسر اين نيست كه نسبت به عيبها و رفتار ناپسند او بي اعتنا باشيم، بلكه بدين معناست كه در مورد اصلاح همسر ملاحظة ظرفيت او را كرده، بيش از توانش از او انتظار نداشته باشيم. و به طور كلي در مورد ويژگيهاي نامطلوب او رفتاري بزرگوارانه پيشه كنيم.
۸٫ عفت و پاكدامني: اين صفت را هر چند به طور غالب در جامعة امروزي ما از زنان انتظار دارند، اما روايات نگاهي وسيع تر داشته و آنرا وظيفة متقابل زن و شوهر، و برترين عبادت دانسته است. عفت به تعبير علي ـ عليه السّلام ـ پايداري در برابر شهوات است.(۲) و اين از زن و مرد مورد انتظار است. در روايات به هر يك از زن و مرد سفارش شده است كه با آراستن خود براي ديگري، به همديگر در حفظ پاكدامني ياري رسانيد. پاكدامني آثاري مانند مصونيت همسر از ناپاكان، تحكيم پيوند خانوادگي، جلب اعتماد همسر و … را به ارمغان مي آورد.
۹٫ درك همديگر: ريشة بسياري از اختلافات خانوادگي در عدم درك متقابل همسران از يكديگر نهفته شده است. درك موقعيت و مشكلات همسر موجب مي شود كه انسان به نيكيهاي همسر توجه بيشتري كرده، قدر دان زحمات او باشد. برعكس كسي كه همسر خود را درك نمي كند، تمام تلاشهاي او را ناديده مي گيرد و عيبها و كاستيهاي همسر در نظرش بسيار جلوه مي كند و نه تنها قدردان و مشوق همسرش نيست، بلكه با زخم زبانهاي خود، نشاط زندگي را از او سلب مي كند. رها شدن از خودبيني و شناخت روحيات و مشكلات همسر اولين قدمهاي درك همسر است.

وظائف اختصاصي شوهر۱٫ سرپرستي و مديريت: مرد به حكم عقل و شرع سمت سرپرستي خانواده را به عهده دارد زيرا او در بعد جسمي و عقلي بر زن برتري داشته و براي ادارة خانواده توانائي بيشتري دارد. زن مانند گل تحمّل آفتاب سوزان و باد و طوفان را ندارد. زن نيز توان تحمل مسئوليتهاي سنگين و طاقت فرساي زندگي را ندارد. علي ـ عليه السّلام ـ به امام مجتبي چنين اندرز مي دهد:«به زن بيش از امور شخصي اش كار مسپار كه زن ـ چون ـ دستة گل است نه قهرمان.»(۳)
مسئوليتهاي مرد، تنها در رسيدگي به بعد مادي خانواده محدود نمي شود بلكه هدايت افراد خانواده، نظارت هميشگي در تربيت آنها، امر به معروف و جلوگيري از انحرافات اخلاقي آنها و … از وظائف خطير مرد است. البته بايد توجه داشت كه موفقيت مرد در مديريت خانواده تنها با حكومت بر دل افراد خانواده ميسر است.
۲٫ تأمين هزينة زندگي: از آنجا كه ادارة امور اصلي خانه بر عهدة زن است طبيعي است كه مرد بايد عهده دار تأمينهزينه هاي زندگي باشد. و بدين خاطر نبايد هيچ منتي بر خانوادة خود بگذارد چرا كه اين وظيفه اي است كه به واسطة سرپرستي خانواده بر عهدة او قرار گرفته است.
۳٫ توسعه بر خانواده: افراد خانواده براي تأمين زندگي همراه با رفاه نسبي، به سخاوت مرد نياز دارند، چنانچه از اين ناحيه در تنگنا قرار بگيرند لطمه هاي روحي و جسمي فراواني به آنان وارد خواهد شد. توسعه بر خانواده به معناي اسراف و تبذير در امور زندگي نيست، بلكه به معناي بخل نورزيدن و سعي در ايجاد رفاه مناسب براي خانواده، متناسب با امكانات اقتصادي مرد است. امام رضا ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: شايسته است كه مرد بر خانوادة خودش توسعه دهد تا آرزوي مرگ او را نكنند.(۴)
۴٫ پرهيز از استبداد رأي: مرد اگر چه رئيس و سرپرست خانواده است اما نبايد به امر و نهي بپردازد بلكه بايد به نظرات همسر و فرزندان خود توجه نمايد. خودخواهي و سختگيري بيجا، منجر به ايجاد روش استبدادي در خانواده مي شود و به روابط سالم خانوادگي و نيز تربيت صحيح كودكان لطمه مي زند. اين نكته به اندازه هاي اهميت دارد كه يكي از علائم ايمان شمرده شده است. رسول خد ا ـ صلّي الله عليه و آله ـ مي فرمايد:«مؤمن به ميل خانواده اش غذا مي خورد ولي منافق، خانواده اش به ميل او غذا مي خورند.»(۵)

وظائف اختصاصي زن:۱٫ حفظ اسرار شوهر: هرگز نبايد اسرار شوهر را برملا كرد. چون با اين كار اعتماد شوهر از بين مي رود. علت اينكه بعضي از مردها دربارة كارشان به زن خود مشورت نمي كنند يكي همين است كه به راز داري او اعتماد ندارند ومي ترسند آنچه گفته اند فردا نُقل! مجلس دوستان خانم شود.
۲٫ عدم مداخلة بيجا در كار شوهر: انسان به طور ذاتي خواستار آزادي و استقلال عمل است و اين روحيه در مردها قوت بيشتري دارد. خانم ها گمان نكنند دخالتهاي خيرخواهانة آنها هميشه به نفع شوهر تمام مي شود، گاهي همين موضوع، بحراني جدي در زندگي زناشويي ايجاد مي كند. بنابراين سعي كنيد هرگز به استقلال مرد ضربه نزنيد.
۳٫ خانه داري: خانه داري و تدبير امور منزل گرچه از نظر حقوقي به عهدة زن نيست اما از نظر اخلاقي اين وظيفه به عهدة او گذاشته شده است. خانه داري مهمترين شغل است، متأسفانه خانم هايي كه فقط به كارخانه داري اشتغال دارند ارزشهاي واقعي خود و كارشان را نمي دانند. يك زن خانه دار واقعي، مدير با لياقتي است كه همة كارهاي يك مجموعة مهم را شخصاً انجام مي دهد و خود مجري طرح هايي است كه پي ريزي مي كند. بسياري از مردان كه شهرت و مقام و اهميت بين المللي دارند، فقط در اثر حسن تدبير، و اخلاق و لياقت«يك زن خانه دار» به اوج ترقي و پيشرفت رسيده اند.
۴٫ پاسداري از حريم و ارزشهاي خانواده: بزرگترين مسؤليت زن در مورد همسرش اين است كه به عنوان ناموس مرد و نمايندة او در خانه، با رفتار و گفتارش، از حريم و ارزشهاي خانواده پاسداري كند. چنين زني هم از مال شوهر محافظت مي كند و با اسراف كاري و تجمل گرايي ثروت همسرش را ضايع نمي سازد و هم از آبروي خانوادگي و شخصيت همسر در مقابل خطرات دفاع مي كند و هم با حفظ حجاب، خود را از نامحرم مي پوشاند و … .
تمكين و تأمين نياز جنسي شوهر، قدرشناسي، تشويق و تعريف از شوهر، عدم شرطي كردن محبت ورزيدن و … از ديگر نكاتي است كه رعايت آنها باعث لطافت و شادابي زندگي مي شود.

 

پاورقی:

  1. حر عاملي، محمد بن حسن، وسائل الشيعه، مؤسسة آل البيت، ج۲۰، ص۲۳٫
    ۲٫ آمدي، عبدالواحد، غررالحكم و دررالكلم، قم، مكتب الاعلام الاسلامي، ج ۱، ص ۲۵۶٫
    ۳٫ نهج البلاغه، نامة ۳۱٫
    ۴٫ حر عاملي، وسائل الشيعه، مؤسسة آل البيت، ج۲۱، ص۵۴۱٫
    ۵٫ همان، ص ۵۴۲٫
وظايف و حقوق زن در جايگاه همسر چيست؟ مرد چه توقع و چه نيازي از زنش دارد؟ از كجا متوجه اين توقعات شويم؟ از همسرمان چه توقع بايد داشته باشيم؟

وظايف و حقوق زن در جايگاه همسر چيست؟ مرد چه توقع و چه نيازي از زنش دارد؟ از كجا متوجه اين توقعات شويم؟ از همسرمان چه توقع بايد داشته باشيم؟

پاسخ:

 

در اين زمينه ابتدا به وظايف متقابل زن و شوهر يعني وظايفي که بر عهده هر دو نفر است مي پردازيم بعد به وظايف اختصاصي هر يک اشاره مي کنيم. همان گونه که مى‏دانيد اسلام براى زن و شوهر، حقوق واجب و مستحبى قرار داده كه لازم است

رعايت كنند و مراقب باشند كه اين دستورات حيات‏بخش را زير پا نگذارند چرا كه اين حقوق، پايه‏هاي اساسى خانواده را تشكيل مى‏دهد و خير و سعادت، لذّت و آرامش و بقاى زندگى مشترك را تأمين مى‏كند. در ذيل به مهمترين وظايف متقابل زن و شوهر نسبت به هم اشاره مى‏شود:

– حفظ حريم و احترام و خوش رفتارى با هم.

– تأمين نياز جنسى و روحي و رواني يکديگر.

– اجتناب از سوء ظن‏هاى بى‏مورد.

– پرهيز از تندخوى، بدزباني، درشت گفتاري، ترشروى و سرسنگين نبودن در برابر يکديگر.

– اجتناب از تمجيد ديگران در مقابل يکديگر؛ يعني هيچگاه زن نبايد از مرد ديگر در مقابل شوهر تعريف كند و متقابلا مرد نيز نبايد از زن ديگري در مقابل همسرش تعريف و تمجيد كند.

– تحقير نكردن يکديگر و همين طور خويشان و بستگان همديگر.

– تندخويى و گاهى بداخلاقى همديگر را تحمل نمودن.

– هرگز به هم دروغ نگفتن و رعايت صداقت، امانت، فداكارى و گذشت.

– با تمام توان از ميهمانان يکديگر پذيرايى كردن و ابراز ناراحتى نكردن از اينكه ميهمانان متعلق به همسر هستند.

– به خويشاوندان هم خصوصا خويشاوند نزديك او احترام فوق العاده بگذاريد.

– عيوب يکديگر را پيش هيچ كس بازگو نكنيد و به رخ هم نكشيد.

– در حق همديگر دعا كنيد و از خداوند بخواهيد كه در كارها موفقتان بدارد.

– با مشكلات زندگى به طور منطقى برخورد كردن و كمتر دچار احساسات شدن.

– در تمام مدت زندگى به هم ابراز علاقه و عشق كردن و در مناسبتها براى هم هديه (هر چند ارزان قيمت) تهيه كردن.

با توجه به اين نكات و وظائف مذكور، بعضى از خصوصيات بارز يك مرد هم بدست مى‏آيد از جمله غيرت و مردانگى، صداقت، راستگوئى و امانت‏دارى، داشتن روحيه‏ى فداكارى، گذشت و ايثار، داشتن روحيه محبّت، همكارى و هميارى و…

اما وظايف اختصاصي زن در برابر شوهر عبارتند از:

– بدون اجازه شوهر در مال او تصرف نکردن.

– بدون اجازه و توافق شوهر از خانه بيرون نرود.

– توجه داشتن به مسائل محرم و نامحرم هم در نزد شوهر و هم در غياب او؛ سعي كند در سه مورد فوق اعتماد شوهرتان را جلب كند.

– خود را براى شوهر آرايش كردن.

– هنگامى كه همسر مى‏خواهد از خانه خارج شود او را تا دم در همراهى كند.

– هنگام ورود او به خانه سعى كند خود را از قبل آماده و مهيا نموده به استقبال او برود.

– هيچ‏گاه از مردان ديگر نزد او تعريف نكند.

– اگر مشكلى در خانه بوجود آمده در بدو ورود او مطرح نكند.

– سطح توقعات و انتظارات خود را با ميزان درآمد شوهر تنظيم كند و از او چيزي كه توان تهيه آن را ندارد نخواهد و دائما مردان ديگر را در اين زمينه به رخ او نكشد.

برخي از وظايف اختصاصي مرد در قبال همسرش عبارتند از:

در رابطه با رفتار مرد با خانم خود قرآن در (سوره نساء آيه ۱۹)مي فرمايد: ((و عاشروهن بالمعروف ; به نيكي با آنان معاشرت و زندگي كنيد)).

نيكي به همسر داراي شاخص هاي ثابت و متغير است شاخص هاي ثابت عبارت است از:

– تأمين مسكن و تهيه پوشاك و خوراك در حد شأن شخصي و خانوادگي همسر.

اما شاخص هاي متغير به تناسب شرايط زندگي طرفين متفاوت است و هر فردي در طول زندگي با همسر خود و با توجه به شرايط زندگي و روحيات طرف مقابل بهتر مي تواند موارد تعادل را شناسايي و اعمال كند, مثلا پيامبر بزرگوار اسلام مي فرمايند: خدمت و كمك مرد به زن در امور خانه , نشانه صداقت و علاقه اوست .

علاوه بر آنچه در مورد وظايف زوجين بيان شد، ۴۰ نکته زير را به عنوان راهکارهاي اوليه براي زوج هاي جوان برايتان ارسال مي کنيم و اميدواريم با عمل کردن به آن دستورالعمل ها محبت و عشق و علاقه متقابل بين شما ايجاد و گسترش پيدا کند و تنش هاي موجود يا احتمالي به حداقل كاهش پيدا كند.

۱ . با مطالعه كتب مربوط به انتخاب همسر، آيين همسردارى، چگونگى ايجاد ارتباط با ديگران و نيز شركت در جلسه‏هاى آموزش خانواده دانش و مهارت خود را در اين زمينه افزايش دهيد .

۲ . با همدلى، همفكرى، همكارى و مشورت با يكديگر درباره مسائل مختلف ميان اعضاى خانواده روابط سالم پديد آوريد .

۳ . هر يك از زوجين ديگرى را نزديك‏ترين و محرم‏ترين فرد بداند و او را نيمه تن، حامى و پشتيبان خود تلقى كند .

۴ . با يادگيرى مهارت‏هاى ارتباطى نظير فعالانه به حرف‏هاى يكديگر گوش كردن، احترام به نظرها و عقايد يكديگر و تشريك مساعى و مشورت كردن روابط خود را بهبود بخشيد .

۵ . بكوشيد، باايجاد كانونى گرم و صميمى، تمام اعضاى خانواده به ويژه زن و شوهر مسؤوليت رسيدن به تفاهم را پذيرا شوند .

تا كه از جانب معشوق نباشد كششى  كوشش عاشق بيچاره به جايى نرسد

۶ . هنگام اختلاف نظر يا سوء تفاهم، به جاى سرزنش كردن يكديگر يا تفسير نادرست، به شناسايى مساله و يافتن راه حل آن بپردازيد و در صورت لزوم كمك و مشاوره افراد با تجربه و متخصص را جلب كنيد .

۷ . براى رسيدن به ا منيت روانى وعاطفى در روابط زناشويى داشتن صداقت، پذيرش، سعه صدر، انصاف و اعتماد متقابل را اصل اول قرار دهيد .

۸ . در صورت به وجود آمدن هر گونه سوء تفاهم و سوء برداشت، در نخستين فرصت ممكن به حل و فصل آن بپردازيد تا به فرآيندى مخرب و پيشرونده تبديل نشود .

۹ . به هر طريق ممكن رفتارهاى مطلوب همسرتان را مورد توجه و تاييد قرار دهيد; به گونه‏اى كه همسرتان بفهمد برايش ارزش قائل هستيد .

۱۰ . تشويق و تاييد و بيان نكات مثبت‏به طور آشكار يا در جمع باشد و تذكر نكات منفى و انتقاد به طور محرمانه و در تنهايى صورت گيرد .

۱۱ . براى خصوصيات و نيازمندى‏هاى يكديگر ارزش قائل شويد و در روابط كلامى، عاطفى، اقدام‏ها و تصميم‏گيرى‏ها به افكار و خواسته‏هاى همسرتان توجه كنيد .

۱۲ . اگر رفتار خاصى براى شما مبهم است، ساده‏ترين راه اين است كه از همسرتان هدف و علت آن رفتار را بپرسيد و با روش مسالمت‏آميز، صميمانه و خوش بينانه موضوع را روشن كنيد .

۱۳ . خشونت همسرتان را با خشونت پاسخ ندهيد . خشونت را با سكوت پاسخ گوييد و در موقعيتى مناسب درباره مساله مورد نظر به بحث و گفت و گو بپردازيد .

۱۴ . بكوشيد در سراسر زندگى، به خصوص در روابط بين خود و همسرتان، به جاى هر گونه پيش‏داورى يا مشاهده اشكالات و ضعف‏ها نقاط مثبت و قوت را ببينيد; به عبارت ديگر، به جاى توجه به نيمه خالى ليوان به نيمه پر آن توجه كنيد .

۱۵ . سعى كنيد در برنامه ريزى براى فعاليت‏هاى اجتماعى، اوقات فراغت، ديد و بازديدهاى خانوادگى و نظاير آن به مشورت كردن با يكديگر بپردازيد و از يك جانبه نگرى بپرهيزيد .

۱۶ . در هر فرصتى كه پيش مى‏آيد، با همسر و اعضاى خانواده‏تان ارتباط كلامى و عاطفى برقرار كنيد . شايان ذكر است زن‏ها از صحبت كردن با همسرشان بيش‏تر لذت مى‏برند . بنابراين، مردان بايد فعالانه به سخنان همسرانشان گوش كنند و واكنش مناسب نشان دهند .

۱۷ . اگر هر يك از زوجين در شرايط خاصى نمى‏تواند به سخنان همسرش گوش كند، بايد صادقانه و صميمانه اين موضوع را به وى انتقال دهد، و تقاضا كند صحبت كردن درباره آن موضوع را به فرصتى ديگر واگذارد .

۱۸ . هر از چند گاهى زوجين در فضايى محرمانه، محبت‏آميز و صميمانه به ارزيابى رفتار و روابط يكديگر بپردازند و از يكديگر بپرسند، چه بايد كرد تا روابطمان بهتر و بانشاطتر شود؟

۱۹ . هميشه، در رويارويى با مسائل و مشكلات خانوادگى، خود را در وضعيت طرف مقابل قرار دهيد و با قبول مسؤوليت‏خود و شناخت انتظارات متقابل به حل و فصل اختلافات روى آوريد .

۲۰ . در روز يا در هفته زمان مشخصى را براى گفت و گو درباره مسائل و مشكلات و به اصطلاح درد دل كردن با همسرتان اختصاص دهيد .

۲۱ . از داشتن نگرش‏هاى آرمان گرايانه و شاعرانه در مساله ازدواج و روابط زناشويى و نيز انتظارات غير واقع بينانه اجتناب كنيد .

۲۲ . ارتباط زوجين بايد از هر گونه سوء ظن و حدس نادرست وغير واقع بينانه دور باشد . اگر موضوع و مساله‏اى ذهن يكى از زوجين را به خود مشغول كرده است، بايد آن را به صراحت و صادقانه مطرح كند و درستى و نادرستى اش را با همسرش مورد بررسى قرار دهد .

۲۳ . هر يك از زوجين بايد زمينه‏هاى بروز سوء تفاهم‏ها و سوء ظن‏ها را از بين ببرد و از رفتارهايى كه موجب بروز سوء تفاهم و سوء ظن مى‏شود، خوددارى كند .

۲۴ . هر يك از زوجين بايد بكوشد با روان‏شناسى همسرش آشنا شود تا بداند زن يا مرد به چه امورى بها مى‏دهد و نظام ارزشى‏اش چگونه است; براى مثال معمولا زن به وابسته بودن، كسب امنيت عاطفى و مورد حمايت واقع شدن اهميت مى‏دهد و مردان مى‏خواهند مستقل و خود مختار باشند و آزادى عمل را داراى ارزش مى‏دانند .

۲۵ . زن و شوهر از مسخره كردن يكديگر و گفتن سخنان طعنه‏آميز و دو پهلو جدا پرهيز كنند .

۲۶ . از رفتارهايى نظير متلك، تحقير، سرزنش و به رخ كشيدن يكديگر كه موجب افزايش مقاومت‏هاى روانى در طرف مقابل است، جدا بايد پرهيز شود .

۲۷ . در سراسر زندگى، از جمله در زندگى خانوادگى، بكوشيد به نقاط مثبت، موهبت و نعمت هايى كه در اختيار داريد بينديشيد نه به امورى كه در اختيار نداريد .

۲۸ . از خطاهاى يكديگر سريعا بگذريد و خطاهاى همديگر را تحمل كنيد .

۲۹ . بايادآورى برخى ايام مانند روز تولد، سالگرد ازدواج و نظاير آن و دادن هديه‏هايى هر چند كوچك (مثل يك شاخه گل) به طور نمادين يا سمبليك عشق و علاقه خود را به همسرتان اعلام كنيد .

۳۰ . خود را در برابر همسرتان آراسته و پاكيزه و جالب توجه نگه داريد از پريشانى و وضع نامرتب بپرهيزيد .

۳۱ . در انتخاب دوست و برقرارى روابط دوستانه و معاشرت‏هاى خانوادگى با زوج‏هاى ديگر دقت كنيد و اين امور را با توافق يكديگر انجام دهيد .

۳۲ . از هر گونه رفتارى كه به مرد سالارى يا زن سالارى مى‏انجامد، پرهيز كنيد .

۳۳ . خطاى يكديگر را در حضور ديگران، فرزندان، آشنايان، والدين يكديگر و . . . بازگو نكنيد .

۳۴ . هرگز همسرتان را با زن يا مرد ديگر مقايسه نكنيد .

۳۵ . از رفتارهاى مطلوب همسرتان تشكر كرده، او را تشويق كنيد و انگيزه تكرار آن رفتار را بيش‏تر سازيد .

۳۶ . از تصميم‏هاى نادرست و غير منطقى و كلى‏گويى‏هاى منفى و شكل‏گيرى افكار منفى درباره همسرتان شديدا پرهيز كنيد .

۳۷ . حتى‏المقدور به قول‏هايى كه به همسرتان داده‏ايد عمل كنيد تا به سلب اعتماد و احساس فريب خوردگى نينجامد .

۳۸ . از نسبت دادن القاب و زدن برچسب‏هاى ناگوار و نامطلوب مانند بدقول، زرنگ، شلخته، كله‏شق، يك دنده، لجباز و خودخواه به يكديگر پرهيز كنيد .

۳۹ . در مواردى كه غمگينى و افسردگى و يا عصبانيت زن يا شوهر شدت مى‏يابد و احتمال اختلال در كار سيستم عصبى يا غدد درون‏ريز به ويژه غده تيروئيد وجود دارد، در نخستين فرصت‏به پزشك متخصص مراجعه كنيد تا از عادى بودن ترشح غدد از جمله غده تيروئيد مطمئن شويد .

۴۰ . براى داشتن يك زندگى با نشاط و موفق خوب بينديشيد، وقت‏بگذاريد، احساس مسؤوليت كنيد، موانع ارتباط سالم را از ميان برداريد و به عوامل ايجاد كننده روابط سالم توجه كنيد .

براي آگاهي بيشتر ر.ك :

– آيين همسرداري , ابراهيم اميني , انتشارات سازمان تبليغات اسلامي

– جوانان و انتخاب همسر, علي اكبر مظاهري , انتشارات پارسايان

– اخلاق در خانواده، نوشته حسين مظاهري

– بهشت خانواده، مصطفوي

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست